Czy mediacja przerywa bieg przedawnienia?

Mediacje a przerwanie biegu przedawnienia.

Ten wpis w końcu doczekał się publikacji. Wielu z Was bardzo często zadaje mi takie pytanie: “panie mediatorze, a co z przedawnieniem?”

Krótka odpowiedź brzmi: mediacja przerywa bieg przedawnienia. 

Natomiast teraz w kilku zdaniach opowiem o tym szerzej.

Zgodnie z art. 123 § 1 kodeksu cywilnego, zdarzeniem, które przerywa bieg przedawnienia jest m.in. wszczęcie mediacji. Innymi zdarzeniami przerywającymi przedawnienie są:

1) każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia oraz

2) uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

Do wszczęcia mediacji z inicjatywy strony dochodzi w momencie doręczenia mediatorowi wniosku o jej przeprowadzenie. W praktyce jednak może powstać problem w razie złożenia mediatorowi wniosku obarczonego brakami (np. bez dowodu doręczenia drugiej stronie odpisu wniosku o mediację – dlatego zawsze na to uczulam swoich klientów).  Wtedy to powstaje otwarte pytanie o procedurę uzupełnienia takiego braku i jego konsekwencji prawnych. Przepisy nie do końca pozwalają rozstrzygnąć, czy skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia roszczenia nastąpi w ogóle w momencie złożenia dotkniętego brakami wniosku o mediację. Trzeba tym samym dochować wszelkich starań, aby wniosek spełniał wymogi prawne. Ważne, nie należy zwlekać ze złożeniem wniosku na ostatnią chwilę.

Uwaga, jednak nie zawsze nawet prawidłowo złożony wniosek o mediację spowoduje jej wszczęcie.

Wyjątki!

Istnieją odstępstwa, ponieważ zgodnie z art. 183[6] § 2 kodeksu postępowania cywilnego, pomimo prawidłowego doręczenia wniosku, do wszczęcia mediacji nie dochodzi, gdy:

1) stały mediator, w ciągu tygodnia od dnia doręczenia mu wniosku o poprowadzenie mediacji, nie zgodził się na jej przeprowadzenie;

2) osoba niebędącą stałym mediatorem, wskazana przez strony w umowie o mediację jako mediator, w ciągu tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku o poprowadzenie mediacji, odmówiła jej przeprowadzenia;

3) strony zawarły umowę o mediację bez wskazania mediatora i osoba, do której strona zwróciła się o przeprowadzenie mediacji, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku o przeprowadzenie mediacji, nie wyraziła zgody na przeprowadzenie mediacji albo druga strona w terminie tygodnia nie wyraziła zgody na osobę mediatora;

4) strony nie zawarły umowy o mediację, a druga strona nie wyraziła zgody na mediację.

Jednak w art. 183 [6] § 3 kodeksu postępowania cywilnego znajduje się przepis, który przewiduje sytuacje, gdzie pomimo nie wszczęcia mediacji z przyczyn niezależnych od strony inicjującej, dochodzi jednak do zachowania skutków, jakie przepisy prawa wiążą ze wszczęciem tej polubownej formy rozwiązywania sporów. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacjach opisanych art. 183[6] § 2 k.p.c., pomimo niewszczęcie mediacji, w odniesieniu do roszczenia objętego wnioskiem o jej przeprowadzenie zachowane zostają skutki przewidziane dlatego zdarzenia prawnego, jeśli strona wniesie następnie do sądu pozew o roszczenie objęte uprzednim wnioskiem o mediację w terminie trzech miesięcy od dnia:

1) w którym mediator lub druga strona złożyli oświadczenie powodujące, że mediacja nie została wszczęta, lub

2) następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia wniosku o przeprowadzenie mediacji, gdy mediator lub druga strona nie złożyli oświadczenia, o którym mowa w pkt a)

W przypadku wniosku dotkniętego brakami skuteczne zainicjowanie postępowania mediacyjnego nastąpi dopiero z chwilą uzupełnienia braków.

Mediator powinien inicjatorowi wzywanemu do uzupełnienia braków wniosku zastrzec termin, po którego bezskutecznym upływie powinien odmówić przeprowadzenia mediacji. Często strona zainteresowana polubownym rozwiązaniem sporu postanawia doręczyć odpis wniosku o mediację drugiej stronie za pośrednictwem Poczty Polskiej. Wniosek o uzupełnienie poprzez dostarczenie dowodu doręczenia odpisu wniosku drugiej stronie musi uwzględniać fakt, ze potwierdzenie odbioru pisma może dotrzeć do wzywanej strony w długi czas po wysłaniu przez nią korespondencji do drugiej strony.

 

Dwa słowa o samym wniosku

Przepis art. 183 [7] k.p.c. stanowi, że wniosek o przeprowadzenie mediacji ma zawierać określenie stron, dokładne przedstawienie żądania, przytoczenie faktów uzasadniających żądanie, podpis strony oraz wyliczenie załączników. W przypadku zawarcia przez strony pisemnej umowy o mediację wniosek wymaga załączenia odpisu tej umowy. Art. 183 [6] § 1 k.p.c., wymaga nadto dołączenia do wniosku dowodu doręczenia odpisu wniosku o mediację drugiej stronie. Nie będzie tym samym wystarczające załączenie dowodu jedynie nadania przesyłki pocztą. Konieczne jest dowiedzenie, że odpis wniosku drugiej stronie został doręczony. Obojętne jest przy tym, w jaki sposób doszłoby do takiego doręczenia (np. Poczta Polska, firma kurierska, dostarczenie osobiste). Istnieje możliwość, że wniosek o mediację nie zostanie uzupełniony poprzez dostarczenie dowodu doręczenia jego odpisu drugiej stronie, a mimo to dojdzie do posiedzenia mediacyjnego, na którym pojawia się obie strony, które przystąpią do mediacji. Należy uznać, że momentem wszczęcia mediacji będzie wówczas rozpoczęcie posiedzenia mediacyjnego, a nie data uprzedniego złożenia mediatorowi wniosku o mediację.

Z oczywistych względów w przypadku nie uzupełnienia wniosku i niestawiennictwa drugiej strony na posiedzenie mediacyjne, nie dojdzie do wszczęcia mediacji. Identyczny skutek wystąpi w razie stawiennictwa strony na posiedzenie mediacyjne, która jednak odmawia wzięcia udziału w mediacji. Na zakończenie należy zaznaczyć, że przepisy prawa nie uzależniają przerwania biegu przedawnienia roszczenia od pozytywnego zakończenia mediacji ugodą.