Zachowek po matce po przekazaniu gospodarstwa rolnego przed laty.

Dzień dobry. 1. Roszczenie brata o zachowek po ojcu jest przedawnione. Zgodnie z art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), co oznacza, że roszczenia finansowe związane ze śmiercią ojca w 2006 roku już wygasły. 2. Kwestia ewentualnego zachowku po zmarłej w 2025 roku mamie zależy od dwóch kwestii, które należy zweryfikować w treści aktu notarialnego z 1999 roku: prawa własności oraz rodzaju zawartej umowy. Po pierwsze, należy sprawdzić, czy mama była formalnym współwłaścicielem nieruchomości (np. gospodarstwo wchodziło do majątku wspólnego małżonków). Jeżeli gospodarstwo stanowiło majątek osobisty ojca, a mama jedynie z nim mieszkała i nie była wpisana do księgi wieczystej jako właściciel, to nie dokonała ona na Pani rzecz żadnego przysporzenia majątkowego. W takim przypadku brat nie ma podstaw do żądania zachowku po mamie, gdyż z jej majątku nie wyszedł żaden składnik. 3. Po drugie, jeżeli mama była współwłaścicielem gospodarstwa, decydujący jest charakter prawny umowy z 1999 roku. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego - gospodarstwa przekazanego na podstawie odrębnej umowy z następcą w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie dolicza się do spadku przy ustalaniu zachowku (nie stosuje się art. 993 k.c.). Taka umowa ma charakter ubezpieczeniowo-socjalny, co wyłącza roszczenia o zachowek. Ryzyko powstałoby jedynie wtedy, gdy z uwagi na Pani małoletniość notariusz sporządził w 1999 roku klasyczną umowę darowizny z Kodeksu cywilnego – darowizny na rzecz dzieci dolicza się bowiem do spadku bez względu na upływ czasu (10-letni termin z art. 994 § 1 k.c. nie chroni zstępnych), lecz nawet w takim wariancie brat mógłby dochodzić roszczeń wyłącznie od wartości udziału należącego do mamy (z reguły 1/2), a nie od całego gospodarstwa. W pierwszej kolejności należy zatem sprawdzić treść umowy z 1999 roku. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208.