Jak wyliczyć wysokość zachowku.

Dzień dobry. 1. Każdemu z trojga wnucząt przypada 1/4 roszczenia o zachowek przysługującego zmarłemu ojcu, co w odniesieniu do całego majątku (substratu zachowku po babci) stanowi udział w wysokości 1/18 (albo 1/24 w wariancie podstawowym). 2. W pierwszej kolejności ustalić należy roszczenie zmarłego syna po babci. Przy trójce dzieci babci udział ustawowy syna wynosił 1/3. Jeżeli w chwili śmierci babci syn był trwale i całkowicie niezdolny do pracy, przysługiwał mu zachowek w podwyższonej wysokości 2/3 udziału ustawowego (art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego), czyli 2/9 wartości substratu zachowku (w przypadku braku spełnienia przesłanek trwałej niezdolności w dacie otwarcia spadku byłaby to stawka standardowa 1/2 udziału, czyli 1/6). 3. Z chwilą śmierci syna doszło do dziedziczenia ustawowego po nim w częściach równych – żona oraz troje dzieci nabyli po 1/4 spadku każde (art. 931 § 1 k.c.). Dziedziczenie samego roszczenia o zachowek podlega jednak ograniczeniu z art. 1002 k.c., według którego roszczenie to przechodzi na spadkobiercę tylko wtedy, gdy należy on do kręgu uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy (babci). Kryterium to spełniają wyłącznie wnuki (jako zstępni babci). Żona zmarłego syna nie należy do kręgu uprawnionych po teściowej, w związku z czym przypadający na nią udział w roszczeniu (1/4) wygasa i nie powiększa udziałów pozostałych spadkobierców. Każde z wnucząt dziedziczy zatem wyłącznie swoją część roszczenia ojca (1/4 z 2/9, co daje 1/18 wartości spadku po babci). Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208.