Wyświetlanie filmu „Steamboat Willie” (1928) w instytucji kultury – domena publiczna i legalność projekcji.

Witam serdecznie. Tak, możecie legalnie wyświetlić te oryginalne filmy (Parowiec Willie / Steamboat Willie, Szalony lot / Plane Crazy, Galopujący Gaucho / The Galloping Gaucho z 1928 r.) w ramach plenerowej projekcji dla dzieci. Dlaczego to jest legalne w Polsce ? Te filmy weszły do domeny publicznej w USA 1 stycznia 2024 r. (95 lat od publikacji). Polska (jak większość krajów UE) stosuje regułę krótszego terminu z Konwencji Berneńskiej (art. 7 ust. 8) oraz dyrektyw UE. Oznacza to, że termin ochrony nie może być dłuższy niż w kraju pochodzenia utworu (USA). W efekcie filmy te są w domenie publicznej również w Polsce od 2024 r. Wyjątkiem są Niemcy (ze względu na stary traktat bilateralny z USA z 1892 r. i liczenie terminu od śmierci kompozytora muzyki – Wilfred Jackson zmarł w 1988 r.), ale w Polsce takiego wyjątku nie ma. Polskie media i serwisy prawne (m.in. legalnakultura.pl, TVN24, Wyborcza) traktują wejście tych wersji Myszki Miki do domeny publicznej jako fakt, bez zastrzeżeń terytorialnych dla Polski. Dodatkowe argumenty na waszą korzyść. Działalność niekomercyjna instytucji kultury – gminna instytucja kultury, bezpłatny wstęp, plenerowa projekcja dla małej grupy (~40 dzieci) – to klasyczny przypadek dozwolonego użytku publicznego w celach edukacyjno-kulturalnych. Nawet gdyby utwory były chronione, taka projekcja mieściłaby się w wyjątkach prawa autorskiego (art. 23–26 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Oryginalna wersja z 1928 r. (z trzeszczeniem, miganiem obrazu) – nie jest to żaden remaster czy nowa adaptacja Disneya. Korzystacie wyłącznie z wersji, która jest w domenie publicznej. Brak reklamowania jako „Disney” – unikacie całkowicie znaków towarowych Disneya (Mickey Mouse jako marka jest nadal chroniona). Projekcja oryginalnego, historycznego filmu bez promowania go jako produktu Disneya nie narusza praw do znaków towarowych. Praktyczne wskazówki Źródło filmu – najlepiej pobrać z wiarygodnego źródła domeny publicznej (np. Internet Archive, YouTube Disneya – oni sami wrzucili film za darmo, lub archiwa filmowe). Informacja dla publiczności (opcjonalnie, ale zalecana) – możecie podać w zapowiedzi: „Projekcja historycznej wersji filmu z 1928 r., który od 2024 r. znajduje się w domenie publicznej”. Brak opłat licencyjnych – nie musicie pytać Disneya ani żadnej organizacji zbiorowego zarządzania (np. ZAiKS, SFP) o zgodę. Podsumowanie: Nie ma żadnych przeszkód prawnych. To w pełni legalna, niekomercyjna działalność kulturalna z wykorzystaniem utworu z domeny publicznej. Możecie spokojnie organizować projekcję. Jeśli chcecie mieć 100% spokoju, możecie zachować korespondencję wewnętrzną lub notatkę z analizą (np. tę odpowiedź), ale w praktyce nie jest to potrzebne – Disney nie pozywa instytucji kultury za takie działania (a już na pewno nie za oryginalną wersję z 1928 r. bez promocji marki). Moja Kancelaria specjalizuje się w prawie własności intelektualnej. Zachęcam do kontaktu z Nami w razie dalszych wątpliwości. Wszelkie informacje o Naszej Kancelarii znajdują się na stronie www.adwokatmalak.com.pl Pozdrawiam serdecznie. Adwokat Arkadiusz Malak