Wynagrodzenie za zrzeczenie się służebności przed sprzedażą działki i jej wygaśnięcie po 10 latach.

Dzień dobry. 1. Zgodnie z art. 293 § 1 Kodeksu cywilnego służebność gruntowa wygasa z mocy prawa (automatycznie) wskutek jej niewykonywania przez lat dziesięć. Tę samą zasadę stosuje się odpowiednio do służebności osobistych, np. służebności mieszkania (art. 297 k.c.). Ciotka nie ma żadnej podstawy prawnej, aby żądać 15–20% wartości nieruchomości ani jakiejkolwiek innej kwoty z tytułu sprzedaży. Polskie prawo nie przewiduje roszczenia o procentowy udział w cenie zbywanej działki dla osoby posiadającej służebność – jej żądanie stanowi wyłącznie nieuzasadnione prawnie oczekiwanie finansowe w zamian za dobrowolne zrzeczenie się prawa. 2. Mimo że upływ 10 lat powoduje wygaśnięcie prawa z mocy samej ustawy, wpis służebności wciąż formalnie figuruje w dziale III księgi wieczystej, co obniża jej wartość rynkową. Sam fakt wygaśnięcia prawa nie usuwa go automatycznie z rejestru. Aby wykreślić służebność, konieczne jest albo oświadczenie ciotki o zrzeczeniu się służebności (z podpisem poświadczonym notarialnie), albo prawomocne orzeczenie sądu zastępujące takie oświadczenie. 3. Jeżeli ciotka odmawia polubownego złożenia bezpłatnego oświadczenia, właściwym krokiem jest wytoczenie przeciwko niej powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) poprzez wykreślenie wygasłej służebności. W procesie należy udowodnić niewykonywanie prawa przez co najmniej 10 lat, przedstawiając dowody na jej stały pobyt w Niemczech (np. dokumenty meldunkowe, zatrudnienie) oraz wnioskując o przesłuchanie świadków (sąsiadów, rodziny) na okoliczność braku korzystania z działki. Prawomocny wyrok sądu pozwoli na jednostronne wykreślenie wpisu z księgi wieczystej bez udziału ciotki i bez konieczności płacenia jej jakichkolwiek pieniędzy. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208

Dzień dobry, sama wpisana służebność nie daje ciotce automatycznie prawa do żądania 15–20% ceny działki ani udziału w jej własności. Może ona oczywiście uzależniać zgodę na dobrowolne zrzeczenie się służebności od zapłaty określonej kwoty, ale jest to wówczas negocjacja, a nie ustawowo należna część ceny sprzedaży. Działkę można co do zasady sprzedać także bez zrzeczenia się służebności, lecz nabywca kupi ją obciążoną tym prawem. W praktyce może to znacząco obniżyć jej atrakcyjność i cenę. Zgodnie z art. 293 § 1 Kodeksu cywilnego, służebność gruntowa wygasa wskutek jej niewykonywania przez 10 lat. Przepis ten stosuje się odpowiednio także do służebności osobistych, w tym np. służebności mieszkania, na podstawie art. 299 k.c. Nie oznacza to jednak, że każdy wpis znika automatycznie z księgi wieczystej dokładnie po upływie 10 lat. Prawo może wygasnąć z mocy prawa, jeżeli przez pełne 10 lat rzeczywiście nie było wykonywane, ale dla wykreślenia wpisu z księgi wieczystej zwykle potrzebne jest: 1) notarialne oświadczenie ciotki o zrzeczeniu się służebności i zgoda na wykreślenie, albo 2) prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające wygaśnięcie służebności wskutek niewykonywania.