Umieszczenie małoletniego w placówce bez zawiadomienia opiekuna prawnego. Jak zaskarżyć postanowienie?

Dzień dobry. 1. W pierwszej kolejności musi Pani udać się do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego prowadzącego sprawę, złożyć wniosek o wgląd do akt i sporządzić ich fotokopię. Istotne jest ustalenie, czy postanowienie z 27 kwietnia było orzeczeniem kończącym sprawę, czy postanowieniem o zabezpieczeniu (zarządzeniem tymczasowym), a także na jaki adres sąd wysyłał zawiadomienia i odpisy pism. Jeżeli korespondencja sądowa nie została Pani prawidłowo doręczona (np. wysłano ją pod niewłaściwy adres bądź doszło do wadliwej fikcji doręczenia), termin do wniesienia środka zaskarżenia formalnie nie rozpoczął biegu. Wówczas należy złożyć wniosek o prawidłowe doręczenie odpisu postanowienia wraz z pouczeniem, a z ostrożności procesowej – wniosek o przywrócenie terminu (art. 168 Kodeksu postępowania cywilnego) wraz z zażaleniem lub apelacją. 2. Równolegle konieczne jest złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o umieszczeniu brata w placówce do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. Orzeczenia sądu opiekuńczego co do zasady podlegają natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich wydania, dlatego wstrzymanie wykonania jest jedynym środkiem chroniącym przed natychmiastowym przymusowym odebraniem małoletniego przez placówkę. 3. W piśmie należy podnieść dwa zarzuty proceduralne i materialne: a) Brak wysłuchania 16-letniego brata, co stanowi naruszenie art. 576 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten nakłada na sąd bezwzględny obowiązek wysłuchania małoletniego, jeżeli jego rozwój umysłowy i stopień dojrzałości na to pozwalają, oraz uwzględnienia w miarę możliwości jego rozsądnych życzeń. W przypadku 16-latka pominięcie tej czynności jest błędem sądu. b) Naruszenie zasady dobra dziecka oraz prymatu pieczy rodzinnej. Zgodnie z art. 112³ § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego umieszczenie dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej (placówce) ma charakter ostateczny i może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy brak jest jakichkolwiek możliwości zapewnienia opieki w rodzinie zastępczej lub u spokrewnionego opiekuna. 4. Gdyby okazało się, że orzeczenie jest już formalnie prawomocne i nie ma możliwości zakwestionowania doręczenia, właściwą ścieżką jest złożenie wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 577 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd opiekuńczy ma ustawowe uprawnienie do zmiany każdego orzeczenia, jeżeli wymaga tego dobro dziecka – w tym przypadku zmiana statusu życiowego, fakt ustanowienia Pani opiekunem oraz wola 16-letniego brata stanowią ku temu bezpośrednią przesłankę. W pismach procesowych należy jednocześnie powołać dowody z dokumentacji (dowody zakupu odzieży, wyżywienia, dokumentacja leczenia), zawnioskować o wywiad kuratora sądowego w miejscu zamieszkania oraz zawnioskować o przesłuchanie Pani i wysłuchanie brata, co może pozwolić obalić twierdzenia szkoły. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208