Rezygnacja ze służebności wspólnej drogi a spór o ogrodzenie na granicy działek.

Dzień dobry. 1. Nie ma Pani prawnego obowiązku zrzekania się służebności drogi. Zgodnie z art. 246 Kodeksu cywilnego zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego jest czynnością całkowicie dobrowolną, wymagającą oświadczenia woli uprawnionego złożonego przed notariuszem w celu wykreślenia wpisu z księgi wieczystej. Brat nie może Pani do tego zmusić. Dopóki Pani z własnej woli nie zrezygnuje z tego prawa, służebność w pełni obowiązuje i brat ma obowiązek znosić przejazdy pod oknami. 2. Kwestia posadowienia płotu również nie daje bratu podstawy do wysuwania roszczeń względem Pani. Zgodnie z art. 151 Kodeksu cywilnego, jeżeli przy wznoszeniu urządzenia przekroczono granicę bez winy umyślnej ani rażącego niedbalstwa – a w Pani przypadku nastąpiło to w oparciu o wskazania samego brata – właściciel sąsiedniego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego (rozebrania płotu), chyba że sprzeciwił się temu bez nieuzasadnionej zwłoki. Ponadto ewentualny spór o dokładny przebieg granicy wymagałby przeprowadzenia urzędowej procedury geodezyjnej (wznowienia znaków granicznych lub rozgraniczenia), a nie jednostronnych żądań brata. 3. W tej sytuacji ma Pani dwa wyjścia. Pierwszym jest odmowa zrzeczenia się służebności i korzystanie z dotychczasowego szlaku. Wówczas to brat musiałby ewentualnie wystąpić do sądu z powództwem o zmianę sposobu wykonywania służebności na podstawie art. 291 Kodeksu cywilnego, co wymaga wykazania ważnej potrzeby gospodarczej i udowodnienia, że zmiana ta nie przyniesie uszczerbku Pani nieruchomości. Drugim wyjściem jest zawarcie z bratem porozumienia u notariusza i zmiana przebiegu drogi (odsunięcie jej od okien), pod warunkiem że istnieje fizyczna możliwość wytyczenia nowego dojazdu, a brat pokryje (w całości bądź w części) koszty geodezyjne, notarialne oraz koszty urządzenia nowej nawierzchni. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208.

Dzień dobry, nazywam się Arkadiusz Malak, jestem adwokatem. Dziękuję za złożone zapytanie. Nie musi się Pani zrzekać służebności, a brat nie może pozbawić Pani dojazdu jednostronnie. Zrzeczenie jest dobrowolne; bez innego zabezpieczonego dojazdu nie podpisywałbym niczego. Wiele zależy od tego, z czego wynika Pani prawo do drogi – proszę to sprawdzić w księgach wieczystych i aktach. 1. Służebność gruntowa (z aktu notarialnego, orzeczenia lub zasiedzenia) to ograniczone prawo rzeczowe (art. 285 § 1 Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 795). Wygasa przez zrzeczenie (oświadczenie składa się właścicielowi działki obciążonej, a przy prawie wpisanym do księgi potrzebne jest wykreślenie – art. 246), po 10 latach niewykonywania (art. 293 § 1) albo, gdy utraciła dla Pani działki wszelkie znaczenie, na żądanie brata bez wynagrodzenia (art. 295). Brat może też żądać za wynagrodzeniem zmiany sposobu wykonywania służebności (art. 291) lub jej zniesienia (art. 294). Zmiana treści wymaga umowy i wpisu (art. 248 § 1). Jeśli to służebność osobista, wygasa najpóźniej z Pani śmiercią (art. 299). 2. Jeśli to tylko faktyczny przejazd, korzystanie w zakresie odpowiadającym służebności daje posiadanie służebności (art. 352 § 1–2), więc brat nie może samowolnie zamknąć drogi – przysługuje Pani ochrona posiadania, w tym roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego, które trzeba wnieść w ciągu roku od naruszenia (art. 342, 344). Służebność można też nabyć przez zasiedzenie, ale tylko przy trwałym i widocznym urządzeniu (art. 292). Jeśli działka nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, można żądać drogi koniecznej za wynagrodzeniem (art. 145 § 1). Sąd uwzględni potrzeby działki, najmniejsze obciążenie gruntów i interes społeczno-gospodarczy (§ 2–3). 3. Płot i granica. Wskazanie granicy przez brata jest dowodem, ale nie umową i nie przesądza, czyj jest pas pod płotem; domniemanie z art. 154 § 1 dotyczy wspólnego użytku płotu, nie własności. Gdy granica jest sporna, a stanu prawnego nie da się stwierdzić, ustala się ją według ostatniego spokojnego stanu posiadania (art. 153). Pewność da rozgraniczenie przed wójtem (burmistrzem, prezydentem) z urzędu lub na wniosek (art. 30 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1389). Geodeta nakłania strony do ugody (art. 31 ust. 4). Gdy jej nie ma, a granicę da się ustalić z dowodów lub zgodnego oświadczenia, wójt wydaje decyzję, a niezadowolony może w 14 dni żądać przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 1 i 3). Gdy sporu nie da się rozstrzygnąć, wójt umarza postępowanie i przekazuje sprawę sądowi (art. 34 ust. 1–2). 4. Co robić. Nie podpisywać zrzeczenia. Zebrać wypisy z ksiąg wieczystych, akty, mapy, zdjęcia płotu, wskazać świadków budowy ogrodzenia. Zaproponować bratu pisemną ugodę, np. nowy przebieg przejazdu. Ustanowienie służebności wymaga oświadczenia właściciela w formie aktu notarialnego (art. 245 § 2), a wpis do księgi zabezpiecza na przyszłość. Jeśli brat nalega, rozsądna jest zamiana na nową, wpisaną służebność w innym miejscu. Proszę przesłać odpisy ksiąg wieczystych i dokument, z którego wynika droga. Zapraszam do zapoznania się z ofertą mojej kancelarii oraz do kontaktu w tej sprawie: www.adwokat-malak.com www.adwokatmalak.com.pl https://www.facebook.com/adwokatmalak/ tel. 506-389-613 arkadiuszmalak@poczta.onet.pl Z wyrazami szacunku adw. Arkadiusz Malak