Przekazanie majątku przez bezdzietną ciotkę nieletniemu dziecku i możliwość uniknięcia podatku

Dzień dobry. 1. Przeniesienie majątku (w szczególności nieruchomości) za życia ciotki wymaga zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego. Małoletnie dziecko reprezentują rodzice jako jego przedstawiciele ustawowi. Czystą darowiznę, czyli przysporzenie nieobciążone długami ani zobowiązaniami, rodzice mogą przyjąć w imieniu dziecka bez konieczności uzyskiwania zgody sądu opiekuńczego. Jeżeli jednak darowizna miałaby wiązać się z jakimkolwiek obciążeniem na rzecz ciotki (np. ustanowieniem dożywotniej służebności osobistej mieszkania), notariusz może wymagać uprzedniej zgody sądu rodzinnego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Należy również pamiętać, że majątkiem dziecka do czasu osiągnięcia przez nie pełnoletności zarządzają rodzice, a ewentualne późniejsze rozporządzenie tym majątkiem (np. sprzedaż czy obciążenie nieruchomości) będzie wymagało każdorazowo zezwolenia sądu opiekuńczego. 2. W kwestii podatkowej bezpośrednia darowizna od ciotki na rzecz dziecka jej bratanka uniemożliwia skorzystanie z całkowitego zwolnienia podatkowego. Dziecko zalicza się bowiem do II grupy podatkowej jako zstępny rodzeństwa darczyńcy (art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Grupa ta nie jest objęta nielimitowanym zwolnieniem dla najbliższej rodziny (tzw. grupą zerową z art. 4a ustawy). Nadwyżka wartości rynkowej darowanego majątku ponad kwotę wolną od podatku (27 090 zł) podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn według skali sięgającej 12%, a podatek ten notariusz pobierze bezpośrednio przy podpisywaniu aktu. 3. Całkowite i legalne uniknięcie podatku (0 zł) jest możliwe na drodze darowizny dwustopniowej (kaskadowej), pod warunkiem że żyje Pana rodzic będący rodzonym bratem lub rodzoną siostrą ciotki. W pierwszym kroku ciotka daruje majątek swojemu bratu lub siostrze, co korzystać będzie z pełnego zwolnienia z podatku na podstawie art. 4a ustawy jako darowizna w rodzeństwie. W drugim kroku obdarowany rodzic (dziadek lub babcia dziecka) daruje ten sam majątek swojemu wnukowi, co stanowi darowiznę w linii prostej i również korzysta z całkowitego zwolnienia na mocy art. 4a. Gdyby rodzeństwo ciotki nie żyło, w przypadku nieruchomości alternatywnym rozwiązaniem minimalizującym koszty fiskalne jest zawarcie przez Pana (jako bratanka) umowy o dożywocie z ciotką (art. 908 k.c.), która nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, lecz 2% podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC), po czym w kolejnym etapie może Pan darować nabytą nieruchomość swojemu dziecku w ramach pełnego zwolnienia podatkowego. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208