Intercyza i częściowe darowizny między małżonkami – skutki prawne i ryzyka.

Dzień dobry. 1. Mechanizm polegający na ustanowieniu rozdzielności majątkowej i sukcesywnym uwspólnianiu wybranych składników majątku poprzez darowizny udziałów (np. po 1/2) jest prawnie dopuszczalny, lecz nieefektywny ekonomicznie. Każda darowizna udziału w nieruchomości (np. działce czy mieszkaniu) wymaga formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Oznacza to, że przy każdej kolejnej darowiźnie małżonkowie będą musieli ponosić ponowne koszty taksy notarialnej, opłat sądowych za wpisy w księdze wieczystej itp. Ważny jest tu również moment dokonania darowizny – całkowite zwolnienie z podatku od spadków i darowizn (grupa zerowa) przysługuje wyłącznie osobom pozostającym w formalnym związku małżeńskim. Jeśli darowizna jakiegokolwiek udziału nastąpi przed ślubem, narzeczeni zapłacą wysoki podatek od darowizny od nadwyżki ponad kwotę wolną od podatku. 2. Dokonywanie darowizn udziałów w systemie rozdzielności majątkowej nie tworzy małżeńskiej wspólności majątkowej, lecz klasyczną współwłasność w częściach ułamkowych, regulowaną przepisami Kodeksu Cywilnego. Zarządzanie takimi przedmiotami bywa problematyczne, ponieważ każda decyzja przekraczająca zwykły zarząd (np. remont generalny, obciążenie hipoteki, sprzedaż) wymaga jednomyślnej zgody obojga, a ewentualny podział majątku w przypadku rozwodu wymusza przeprowadzenie zniesienia współwłasności. Ponadto, jeśli motywacją do intercyzy miała być ochrona przed ryzykiem gospodarczym lub długami jednego z partnerów, to cykliczne przepisywanie majątku na drugiego małżonka może zostać łatwo podważone przez wierzycieli w okresie do 5 lat za pomocą skargi pauliańskiej (art. 527 KC). Wierzyciele mogą dowieść, że darowizny były dokonywane w celu uszczuplenia majątku dłużnika, co zniweluje ochronną funkcję intercyzy. 3. Lepszym rozwiązaniem może być zawarcie intercyzy modyfikującej wspólność, a dokładniej umowy rozszerzającej wspólność ustawową. W takiej umowie małżonkowie mogą ustalić, że co do zasady zachowują niezależność finansową, jednak konkretnie wskazane przedmioty (np. wspólnie kupowane w przyszłości nieruchomości lub przedmioty nabyte przed ślubem) automatycznie stają się ich wspólnym majątkiem małżeńskim, co wyeliminuje potrzebę przeprowadzania darowizn. Drugą opcją jest rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków (art. 51² KRO). Przy takiej umowie - w czasie trwania małżeństwa każdy małżonek zarządza swoim odrębnym portfelem, a w przypadku rozwodu małżonek, którego majątek powiększył się w mniejszym stopniu, ma prawo żądać od drugiego wyrównania dysproporcji finansowych, co zabezpiecza interesy finansowe tego małżonka bez konieczności bieżącej ingerencji w księgi wieczyste. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208