Zakaz konkurencji w umowie o dzieło bez odszkodowania – czy można pracować w branży i założyć własną działalność.

Dzień dobry. 1. Pani sytuacja prawna wymaga rozróżnienia dwóch kwestii: treści zapisanego zakazu oraz jego ważności w świetle prawa cywilnego. Ponieważ pracuje Pani na podstawie umowy o dzieło, nie podlegają Państwo pod Kodeks pracy, lecz pod Kodeks cywilny, co sprawia, że zasady dotyczące zakazu konkurencji są nieco inne niż przy pracy na etacie. 2. Z przytoczonego przez Panią opisu wynika, że nie jest to całkowity zakaz pracy w branży ortodontycznej, lecz zakaz przejmowania klientów i współpracowników. Jeśli umowa sformułowana jest tak, że zabrania jedynie "działań w celu przejęcia lub pozyskania klientów", to samo podjęcie pracy w innej pracowni, która obsługuje zupełnie innych lekarzy i przychodnie, nie stanowi naruszenia tego zapisu. Dopóki nie kontaktuje się Pani z lekarzami, z którymi współpracuje Pani obecny zleceniodawca, i nie namawia ich Pani do zmiany laboratorium na to nowe, Pani działania są zgodne z umową. 3. Podobnie wygląda kwestia założenia własnej działalności. Budowanie własnej bazy klientów od zera, poprzez pozyskiwanie gabinetów, z którymi Pani obecna pracownia nigdy nie współpracowała, jest Pani prawem. Zakaz konkurencji nie może bowiem oznaczać całkowitego wykluczenia specjalisty z rynku pracy i odebrania mu możliwości zarobkowania w wyuczonym zawodzie, zwłaszcza jeśli ograniczenie to nie przewiduje żadnej rekompensaty finansowej. 4. Istotnym punktem w Pani sprawie jest czas trwania zakazu (aż 36 miesięcy) oraz brak zapisu o odszkodowaniu. W orzecznictwie polskich sądów (m.in. wyroki Sądu Najwyższego) utrwalił się pogląd, że ustanowienie długoletniego zakazu konkurencji po ustaniu umowy cywilnej bez wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i może zostać uznane za nieważne. Prawo do wolności wykonywania zawodu jest wartością nadrzędną, a zobowiązanie kogoś do powstrzymania się od pracy przez 3 lata za darmo jest rażąco krzywdzące. Oznacza to, że nawet gdyby zleceniodawca próbował Panią pozwać, miałaby Pani bardzo silne argumenty, aby podważyć zasadność tego zapisu w sądzie. 5. Jak najbardziej może, a nawet powinna Pani negocjować zmiany w tym zapisie przy rozwiązywaniu umowy. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest podpisanie porozumienia stron, w którym znajdzie się zapis o uchyleniu klauzuli o zakazie konkurencji po ustaniu umowy lub przynajmniej o znacznym skróceniu tego czasu i doprecyzowaniu, że nie dotyczy on pracy w innych podmiotach, a jedynie zakazu bezpośredniego przejmowania obecnych kontrahentów pracowni. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208

Dzień dobry. Warto zlecić prawnikowi lekturę umowy pod kątem legalności wątpliwych zapisów. Zakaz konkurencji bez odszkodowania w umowie o dzieło jest sporny i potencjalnie nieważny. Tak więc nie wykluczam sytuacji w której podjęcie zatrudnienia w innej pracowni, zwłaszcza jeśli nie wiąże się to z przejęciem klientów obecnego zleceniodawcy, będzie możliwe . Założenie własnej działalności budując własną bazę klientów, także może nie naruszać zakazu, o ile nie wykorzystuje Pani poufnych informacji zleceniodawcy. Rezygnując z pracy, warto negocjować zmiany w zapisie o zakazie konkurencji, argumentując to brakiem odszkodowania. Zapraszam do dalszego kontaktu w celu poprowadzenia tej sprawy.