Ważność wyroku wydanego przez neo-sędziego i możliwości działania.

Nie, wyrok wydany przez tzw. neo-sędziego nie jest automatycznie ważny w pełnym znaczeniu prawnym – może być podważony i uznany za wydany przez nienależycie obsadzony skład sądu (a w skrajnych przypadkach nawet za „nieistniejący”). Nie oznacza to jednak, że wszystkie takie orzeczenia (setki tysięcy od 2018 r.) automatycznie tracą moc – ze względu na zasadę bezpieczeństwa prawnego i pewności obrotu prawnego większość pozostaje w mocy, dopóki strona nie zainicjuje skutecznego środka zaskarżenia. Dlaczego wyrok może być wadliwy?„Neo-sędzia” to sędzia powołany po 2017 r. na wniosek neo-KRS (uformowanej wbrew Konstytucji RP – art. 179 i nast.). Tak uznały:Europejski Trybunał Praw Człowieka (np. Wałęsa przeciwko Polsce 2023 i kolejne) → naruszenie art. 6 ust. 1 EKPCz (prawo do sądu ustanowionego ustawą), Trybunał Sprawiedliwości UE, uchwały Sądu Najwyższego (m.in. z 2020 r. trzech połączonych izb oraz nowsze, np. III PZP 1/25 z września 2025 r. i III CZP 49/24). W efekcie:Skład z neo-sędzią → bezwzględna przyczyna nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 KPC w sprawach cywilnych lub art. 439 § 1 pkt 2 KPK w karnych). Niektóre sądy (np. Sąd Rejonowy w Giżycku w styczniu 2026 r.) uznają takie wyroki za niebyłe (np. blokuje to podział majątku po rozwodzie). W Sądzie Najwyższym (legalni sędziowie) masowo uchylają takie orzeczenia. Wyjątek: Jeśli neo-sędzia orzekał w Izbie Dyscyplinarnej lub Kontroli Nadzwyczajnej SN – orzeczenia są uznawane za nieważne niezależnie od daty.Co trzeba zrobić? (krok po kroku – zależy od etapu sprawy)Sprawdź, czy sędzia jest „neo” Użyj darmowej wyszukiwarki: ruchkod.pl/neokrs lub stron stowarzyszeń sędziowskich. Jeśli sprawa jeszcze trwa Złóż wniosek o wyłączenie sędziego (art. 48–52 KPC / art. 27–29 KPK) + żądaj stwierdzenia braku niezawisłości i bezstronności (test niezależności). Możesz też złożyć zażalenie na postanowienie wydane przez neo-sędziego. Jeśli wyrok nie jest prawomocny (I lub II instancja) W apelacji lub kasacji podnieś zarzut nienależytej obsady sądu – sąd wyższej instancji musi uchylić wyrok (nawet jeśli wcześniej nie zgłaszałeś zarzutu – potwierdził to SN). W praktyce legalni sędziowie w apelacjach i SN to robią. Jeśli wyrok jest już prawomocny Wznowienie postępowania (art. 403 i nast. KPC / art. 540 KPK) – podstawa: „osoba nieuprawniona do orzekania”. Skarga nadzwyczajna do SN (jeśli spełniasz warunki). Skarga do ETPCz w Strasburgu (po wyczerpaniu środków krajowych) – Polska płaci odszkodowania (ok. 10 tys. euro za sprawę). Czekaj na ustawę praworządnościową (projekt ministra Żurka/Bodnara z 2025 r., w Sejmie na początku 2026 r., opinia Komisji Weneckiej z lutego/marzec 2026 – kierunek dobry, ale potrzebne poprawki). Ustawa ma wprowadzić specjalny, bezpłatny tryb uchylenia (wniosek w 1 miesiąc, tylko jeśli wcześniej zgłaszałeś problem). Na razie nie weszła w życie. Dodatkowo Możesz dochodzić odszkodowania od Skarbu Państwa za wadliwe orzeczenie (art. 417 KC + odpowiedzialność za naruszenie EKPCz). Podsumowanie – co robić już dziś? Nie ignoruj – im wcześniej zgłosisz zarzut, tym łatwiej podważyć wyrok.. To nie jest proste, a każdy przypadek jest inny (cywilny/karny/administracyjny, data wyroku, czy neo-sędzia był w składzie jednoosobowym czy wieloosobowym). Sytuacja jest zmienna – po wejściu ustawy (prawdopodobnie 2026/2027) może być łatwiej lub trudniej, w zależności od ostatecznego kształtu. Pozdrawiam serdecznie. Adwokat Arkadiusz Malak Wszelkie informacje o Naszej Kancelarii znajdują się na stronie www.adwokatmalak.com.pl