Dziedziczenie nieruchomości po przodkach bez księgi wieczystej. Jak ustalić prawa do gruntu?

Dzień dobry, dziedziczenie po ojcu prababci męża jest możliwe, ale bardzo odległe i zależy od wielu czynników (np. czy inni spadkobiercy żyli/żyją, czy sporządzono testamenty, czy zrzekano się dziedziczenia). Brak księgi wieczystej nie wyklucza dziedziczenia. Zadłużenie z tytułu opłat gruntowych można sprawdzić w urzędzie gminy/miasta właściwym dla położenia gruntu. Nie jestem jednak pewne czy zostanie Panu/Pani udzielona informacja - w końcu aktualnie jest Pan/Pani formalnie osobą obcą dla spadkodawcy. R. pr. Elżbieta Walczak

Dzień dobry. 1. Sprawa odzyskania nieruchomości o takim rodowodzie wymaga wieloetapowego podejścia, jednak jest to formalnie wykonalne. Jeśli mąż Pani/Pana prababci był Pani/Pana prapradziadkiem, to co oznacza, że prawa do tego majątku z mocy ustawy przechodziły na kolejne pokolenia, czyli odpowiednio na pradziadka, potem na dziadka lub babcię, następnie na Pani/Pana rodzica, aż wreszcie na Panią/Pana. Gdyby jednak mąż prababci nie był Pani/Pana biologicznym przodkiem, wówczas łączyłoby Państwa jedynie powinowactwo, które w polskim prawie nie daje uprawnień do dziedziczenia ustawowego. Dodatkowo należy pamiętać, że zgodnie z zasadami prawa międzyczasowego, do samego otwarcia spadku po osobie zmarłej na początku dwudziestego wieku stosuje się przepisy obowiązujące w dokładnej dacie jej śmierci, co przy braku testamentu wymusza odtworzenie ówczesnego porządku dziedziczenia ustawowego, a następnie przeprowadzenie kolejnych postępowań o stwierdzenie nabycia spadku po każdym zmarłym następcy prawnym w tym łańcuchu pokoleń. 2. W kwestii sprawdzenia ewentualnego zadłużenia z tytułu opłat gruntowych, właściwym miejscem do uzyskania takich informacji jest urząd gminy lub urząd miasta, na terenie którego znajduje się przedmiotowa działka, a dokładniej wydział podatków i opłat lokalnych. Jako osoba wykazująca interes prawny wynikający z pokrewieństwa i potencjalnego dziedziczenia, może Pani/Pan wystąpić do tego organu o podanie stanu zaległości podatkowych, przy czym nie musi się Pani/Pan obawiać długów skumulowanych od początku ubiegłego wieku. Ordynacja podatkowa wprowadza bowiem pięcioletni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, co oznacza, że gmina może prawnie żądać spłaty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości maksymalnie za ostatnich pięć lat, o ile w ogóle wydawała w tym czasie jakiekolwiek decyzje wymiarowe na nazwisko zmarłego właściciela lub jego następców. 3. Pierwszym krokiem powinno być zgromadzenie pełnej dokumentacji urzędowej z ewidencji gruntów i budynków w celu dokładnego zidentyfikowania działki, a następnie złożenie do sądu rejonowego wniosków o stwierdzenie nabycia spadku po pierwotnym właścicielu oraz po wszystkich kolejnych zstępnych w linii prostej. Dopiero uzyskanie prawomocnych postanowień spadkowych pozwoli Pani/Panu na wykazanie następstwa prawnego i zawnioskowanie o założenie nowej księgi wieczystej dla tego gruntu z wpisem Pani/Pana jako aktualnego właściciela. Warto jednak zachować ostrożność i zweryfikować w terenie, czy ktoś inny nie użytkuje tej ziemi, ponieważ najpoważniejszym zagrożeniem przy tak starych sprawach majątkowych jest ryzyko zasiedzenia nieruchomości przez osoby trzecie na podstawie artykułu 172 Kodeksu cywilnego, który pozwala na utratę własności, jeśli obcy podmiot nieprzerwanie posiadał grunt jako właściciel samoistny przez okres trzydziestu lat w złej wierze. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208