Darowizna w spadku i służebność nieruchomości – zachowek oraz ryzyko eksmisji przy zadłużeniu.

Dzień dobry. 1. W polskim prawie darowizny dokonane za życia przez spadkodawcę są doliczane do tzw. substratu zachowku. Prawo do dochodzenia zachowku przysługuje wyłącznie zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom zmarłego, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Rodzeństwo zmarłego nie ma prawa do zachowku. Jeśli więc darowizna pochodziła np. od brata dla siostry, inne rodzeństwo nie może żądać spłaty z tego tytułu. Jeśli jednak darowizna pochodziła od rodzica dla znajomej, jej rodzeństwo (jako dzieci darczyńcy) jak najbardziej może ubiegać się o zachowek. Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu lub (jeśli testamentu nie było) od śmierci spadkodawcy. 2. Służebność osobista mieszkania to prawo, które pozwala danej osobie mieszkać w lokalu dożywotnio lub przez określony czas. Nieodpłatność oznacza brak obowiązku płacenia właścicielowi czynszu za samo mieszkanie, ale nie zwalnia z opłat eksploatacyjnych. Zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 302), osoba korzystająca ze służebności powinna dokładać się do opłat za media (woda, prąd, gaz, ogrzewanie) oraz kosztów utrzymania części wspólnych, chyba że umowa stanowi inaczej. 3. Eksmisja osoby ze służebnością jest bardzo trudna, ale możliwa w określonych warunkach. Jeśli osoba uprawniona dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa (np. uporczywie nie płaci za media lub niszczy lokal), właściciel może żądać zamiany służebności na dożywotnią rentę (art. 303 KC). W takiej sytuacji osoba ta musi się wyprowadzić, ale dostaje pieniądze na wynajem innego lokalu. 4. Jeśli długi narastają bezpośrednio u dostawców mediów, mogą oni odciąć usługi. Jeśli długi obciążają hipotekę mieszkania (np. niepłacony czynsz do wspólnoty), nieruchomość może zostać zlicytowana przez komornika. Służebność zazwyczaj pozostaje w mocy nawet po licytacji, ale jej wartość drastycznie spada. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208