Czy wnuczka musi zapłacić zachowek po otrzymaniu mieszkania w darowiźnie od babci?

Dzień dobry. 1. Dzieciom babci nie będzie przysługiwało roszczenie o zachowek z tytułu mieszkania przekazanego Pani w 2005 roku. Znaczenie ma w tej sytuacji art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), na rzecz osób niebędących spadkobiercami ustawowymi ani uprawnionymi do zachowku. Wnuczka – w sytuacji, gdy jej matka (córka babci) żyje – nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych po babci. 2. Powołanie Pani w pustym testamencie z 2022 roku nie zmienia faktu, że majątek spadkowy wynosi 0 zł. Gdyby jednak przyjęła Pani spadek z testamentu, dzieci babci jako pominięci spadkobiercy ustawowi mogłyby formalnie kierować do Pani roszczenia o zachowek jako do spadkobiercy testamentowego, co generowałoby spory sądowe co do interpretacji przepisów. 3. Odrzucenie spadku z testamentu powinno być w tej sytuacji bezpiecznym rozwiązaniem. Zgodnie z art. 1020 Kodeksu cywilnego, spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. W konsekwencji nastąpi dziedziczenie ustawowe – spadek przypadnie w częściach równych czwórce dzieci babci, a Pani przestanie być stroną postępowania spadkowego. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208

Szanowna Pani, Z przedstawionego opisu wynika, że mieszkanie zostało przeniesione na Panią już w 2005 r. na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, z jednoczesnym ustanowieniem na rzecz babci służebności mieszkania. Oznacza to, że co do zasady mieszkanie nie wchodzi do spadku po babci, ponieważ przestało być jej własnością jeszcze za życia. Nie oznacza to jednak, że dzieci babci nie będą mogły dochodzić żadnych roszczeń. Jeżeli przekazanie mieszkania nastąpiło w drodze darowizny, to przy obliczaniu zachowku taka darowizna może zostać doliczona do spadku. W konsekwencji osoby uprawnione do zachowku mogą dochodzić od obdarowanego – czyli od Pani – zapłaty odpowiedniej kwoty. Natomiast testament z 2022 r. nie zmienia sytuacji dotyczącej samego mieszkania, ponieważ nie należało ono już do majątku babci. Jeżeli w chwili śmierci babcia nie posiadała innego majątku, testament może w praktyce nie obejmować żadnych składników majątkowych. Odrzucenie spadku nie spowoduje natomiast wyłączenia ewentualnych roszczeń o zachowek związanych z wcześniej dokonaną darowizną mieszkania. Kluczowe znaczenie ma jednak ustalenie, jaką dokładnie umowę zawarto w 2005 r. Nie każde nieodpłatne przeniesienie własności jest darowizną. Jeżeli była to np. umowa dożywocia, skutki prawne w zakresie zachowku mogą być zupełnie inne. Jeżeli będzie Pani zainteresowana, zapraszam do kontaktu. Po analizie aktu notarialnego z 2005 r. oraz testamentu z 2022 r. będę mógł jednoznacznie ocenić, czy w Pani przypadku istnieje ryzyko dochodzenia zachowku przez dzieci babci oraz jakie ewentualnie mogą przysługiwać Pani argumenty. PS. Jeżeli są Państwo usatysfakcjonowani udzieloną odpowiedzią oraz dotychczasowym wsparciem, będę bardzo wdzięczny za pozostawienie krótkiego komentarza na SpecPrawniku oraz w wizytówce Google (link do wizytówki: https://share.google/hf7saPPpyxKEx0Hi5). Zajmuje to dosłownie kilka minut, a dla nas – prawników – ma ogromne znaczenie i realnie pozwala docierać z pomocą do kolejnych osób potrzebujących wsparcia prawnego. Z góry dziękuję. Adwokat Adrian Gajzler