Brak wypłaty za pracę na czarno. Jak odzyskać wynagrodzenie i jakie grożą konsekwencje?

Dzień dobry. 1. Brak pisemnej umowy nie pozbawia Pana prawa do wynagrodzenia za faktycznie wykonaną pracę. Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy stosunek pracy nawiązuje się przez samo dopuszczenie pracownika do pracy, a zaniechanie potwierdzenia umowy na piśmie stanowi wykroczenie pracodawcy przeciwko prawom pracownika. Należnych pieniędzy może Pan dochodzić przed sądem pracy, wnosząc pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz o zapłatę zaległego wynagrodzenia wraz z odsetkami. W sądzie należy wykazać fakt świadczenia pracy za pomocą wszelkich dostępnych dowodów: wiadomości SMS, e-maili, rozmów z komunikatorów, bilingów, zeznań świadków (np. klientów, innych pracowników) czy zdjęć. Skutecznym krokiem jest także złożenie zawiadomienia do Państwowej Inspekcji Pracy, która ma uprawnienia do przeprowadzenia kontroli i ukarania pracodawcy. 2. Z punktu widzenia prawa nie poniesie Pan negatywnych konsekwencji podatkowych ani składkowych z tytułu pracy bez umowy. Zgodnie z przepisami ustawy o PIT (art. 21 ust. 1 pkt 151) oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, cała odpowiedzialność za nielegalne zatrudnienie spoczywa na pracodawcy. To nieuczciwy pracodawca ma obowiązek uregulować zaległe składki ZUS (w części pracowniczej i pracodawcy) oraz podatki z własnych środków, a pracownik jest z tych obciążeń całkowicie zwolniony. Urząd skarbowy ani ZUS nie nałożą na Pana żadnych kar z tego tytułu. 3. Jedyną sytuacją, w której groziłyby Panu konsekwencje prawne, jest jednoczesne posiadanie w tamtym okresie statusu osoby bezrobotnej w urzędzie pracy. Niepowiadomienie urzędu pracy o podjęciu pracy zarobkowej stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny oraz skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Jeśli nie był Pan zarejestrowany jako bezrobotny, dochodzenie wynagrodzenia nie wiąże się dla Pana z ryzykiem sankcji prawnych. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208.

Szanowny Panie, jak najbardziej można dochodzić wypłaty, udowadniając faktyczny stosunek pracy przed sądem lub przed Państwową Inspekcją Pracy – kluczowe będą dowody (np. SMSy, wiadomości z komunikatorów, świadkowie). Pracownik nie ponosi żadnej kary za sam fakt pracy na czarno. Taką karę może ponieść za to pracodawca. Konsekwencje po stronie pracownika to przede wszystkim brak składek ZUS (i ubezpieczeń) oraz ryzyko odpowiedzialności podatkowej za niezgłoszony dochód. Zapraszam do kontaktu w celu omówienia i poprowadzenia sprawy.