Brak wypłat w trakcie urlopu macierzyńskiego a upadłość pracodawcy – zaległe wynagrodzenie i odszkodowanie.

Dzień dobry. 1. Istotne w tej sprawie jest prawidłowe zakwalifikowanie niewypłaconych środków z okresu urlopu macierzyńskiego. Zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego finansowanym w całości ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie z majątku pracodawcy. Nawet jeśli firma była tak zwanym płatnikiem składek i fizycznie realizowała wypłaty, to w przypadku zaprzestania przez nią płatności roszczenie to nie podlega zaspokojeniu przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W celu odzyskania zaległego zasiłku macierzyńskiego była pracownica musi złożyć bezpośrednio do ZUS wniosek o wypłatę zaległego świadczenia. ZUS ma ustawowy obowiązek przejąć wypłatę i zlikwidować powstałe zaległości, bez względu na etap procedury upadłościowej firmy. Jeśli natomiast pracodawca poza zasiłkiem zalega również z klasycznym wynagrodzeniem za pracę (na przykład sprzed okresu macierzyńskiego) lub ekwiwalentem za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, te roszczenia po ogłoszeniu upadłości zostaną wypłacone przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w granicach ustawowych limitów czasowych, czyli zasadniczo za okres nie dłuższy niż trzy miesiące poprzedzające datę niewypłacalności lub ustania stosunku pracy. 2. Rozwiązanie przez pracownicę umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę, jakim bez wątpienia jest długotrwałe niewypłacanie należności, było w pełni uzasadnione. Zgodnie z art. 55 § 1¹ Kodeksu pracy, w takim przypadku pracownicy przysługuje ustawowe odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, jaki przysługiwałby jej przy standardowym rozwiązaniu umowy przez firmę. Sam fakt, że pracodawca zamierza ogłosić upadłość, nie niweczy tego uprawnienia. Prawo do odszkodowania powstało w sposób definitywny w momencie skutecznego doręczenia pracodawcy oświadczenia o natychmiastowym rozwiązaniu umowy z jego winy. 3. Choć roszczenie odszkodowawcze z art. 55 § 1¹ Kodeksu pracy jest w pełni zasadne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie dokona jego wypłaty. Katalog roszczeń podlegających zaspokojeniu ze środków tego funduszu, określony w art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ma charakter zamknięty. Przepisy te wymieniają wprost jedynie odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia z art. 36¹ § 1 Kodeksu pracy, całkowicie pomijając odszkodowanie za natychmiastowe rozwiązanie umowy przez pracownika. W konsekwencji należy dochodzić tego odszkodowania bezpośrednio w toku postępowania upadłościowego poprzez formalne zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości po ogłoszeniu bankructwa przez sąd. Roszczenie to zostanie ujęte przez syndyka na liście wierzytelności i zakwalifikowane do kategorii pierwszej, jednak jego rzeczywista wypłata będzie uzależniona od ostatecznego stanu funduszów masy upadłości i stopnia zaspokojenia kosztów samego postępowania sądowego. Pozdrawiam. Adw. Tomasz R. Weigt, tel. 601-225-208