Kategorie operacji dronowych

1. Kategorie operacji dronów dzielimy na kategorię
   1. „Otwartą”
   2. „Szczególną”
   3. „Certyfikowaną”

Kategoria „Otwarta”

1. wymogi określone w art. 4 rozporządzenia 2019/947, które muszą być spełnione łącznie:
   1. system bezzałogowego statku powietrznego należy do jednej z klas określonych w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2019/945 lub został skonstruowany do użytku prywatnego, lub spełnia warunki określone w art. 20;
   2. bezzałogowy statek powietrzny ma maksymalną masę startową mniejszą niż 25 kg;
   3. pilot bezzałogowego statku powietrznego zapewnia, aby bezzałogowy statek powietrzny utrzymywał bezpieczną odległość od osób oraz aby jego lot nie przebiegał nad zgromadzeniami osób;
   4. pilot bezzałogowego statku powietrznego utrzymuje bezzałogowy statek powietrzny przez cały czas w zasięgu widoczności wzrokowej VLOS , z wyjątkiem przypadków, gdy lot wykonywany jest w trybie podążania za stacją bazową lub wykorzystywany jest obserwator bezzałogowego statku powietrznego , jak określono w części A załącznika;
   5. podczas lotu bezzałogowy statek powietrzny jest utrzymywany w odległości nie większej niż 120 metrów od najbliższego punktu powierzchni ziemi , z wyjątkiem przypadków, gdy przelatuje on nad przeszkodą , jak określono w części A załącznika;
   6. podczas lotu bezzałogowy statek powietrzny nie przewozi materiałów niebezpiecznych, ani nie zrzuca żadnych materiałów.
2. Kategoria „otwarta dzieli się na 3 podkategorie „A” (drony, którymi można latać w danych kategoriach zostały pokazane na grafice poniżej)
   1. A1 – w tej kategorii nie można latać nad zgromadzeniami osób i postronnymi osobami, chyba że dron spełnia następujące kryteria z części A załącznika do rozporządzenia 2019/947:
      1. ma MTOM (wraz z obciążeniem użytkowym) wynoszącą mniej niż 250 g i maksymalną prędkość eksploatacyjną mniejszą niż 19 m/s w przypadku systemu bezzałogowego statku powietrznego skonstruowanego do użytku prywatnego; lub
      2. spełnia wymogi określone w art. 20 lit. a);
      3. jest oznaczony jako klasa C0 i spełnia wymogi tej klasy, jak określono w części 1 załącznika do rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/945;

Jeżeli dron spełnia te wymogi, to można nim latać nad osobami postronnymi , ale nie nad zgromadzeniami.

2. 2. A2 – nie może przelatywać nad osobami postronnymi, ale może latać dookoła nich w poziomie w odległości 30 m od tych osób. Można zmniejszyć odległość do 5 m w poziomie, jeżeli dron posiada tryb niskiej prędkości oraz po dokonaniu oceny sytuacji pod kątem:
      1. warunków pogodowych ;
      2. osiągów bezzałogowego statku powietrznego ;
      3. segregacji obszaru, nad którym wykonywany jest lot ;
   3. A3 – loty w tej kategorii muszą być wykonywane w odległości 150 m w poziomie od terenów mieszkaniowych, użytkowych, przemysłowych lub rekreacyjnych, oraz muszą być wykonywane na obszarze, na którym pilot może oczekiwać, że w normalnych okolicznościach przez cały czas trwania operacji z użyciem systemu bezzałogowego statku powietrznego operacja nie będzie stwarzać zagrożenia dla osób postronnych w granicach obszaru, nad którym wykonywany jest lot bezzałogowym statkiem powietrznym
3. Aby uzyskać uprawnienie do lotów w kategorii A2 należy najpierw zdać egzamin uprawniający do lotów w kategorii A1/A3 i następnie zdać egzamin do kategorii A2, ale o egzaminach będzie bardziej szczególnie w późniejszej części tekstu.
4. Zasady lotów w kategorii „otwartej” zostały dobrze przedstawione w grafice dostępnej na stronie Urzędu Lotnictwa Cywilnego pod adresem: https://ulc.gov.pl/drony/kategoria-otwarta-informacje, która wygląda tak:

5. Ogólne zasady wykonywania lotów w kategorii otwartej:
   1. Operator drona musi go cały czas utrzymywać w zasięgu widoczności wzrokowej VLOS, z wyjątkiem przypadków, gdy dron jest w trybie podążania za stacją bazową lub pilot wykonuje operacje z pomocą obserwatora
   2. Każdy lot musi być zgłoszony do PAŻP – przez aplikację Drone Tower
   3. Podczas lotu pilot drona nie może przelatywać w pobliżu lub w granicach obszarów, na których trwają działania ratownicze, chyba że posiada na to zezwolenie wydane przez odpowiedzialne służby ratownicze.
   4. Dron nie może przewozić materiałów niebezpiecznych, ani nie zrzuca żadnych materiałów.
   5. Dron musi być utrzymywany w odległości nie większej niż 120 metrów od najbliższego punktu powierzchni ziemi, z wyjątkiem przypadków, gdy przelatuje on nad przeszkodą.

Zostało to również przedstawione na grafice na wymienionej już wyżej stronie Urzędu Lotnictwa Cywilnego, która wygląda tak:

Podczas lotu pilot drona:

1. nie może wykonywać obowiązków pod wpływem substancji psychoaktywnych lub alkoholu bądź w sytuacji, gdy nie jest zdolny do wykonywania swoich zadań z powodu urazu, zmęczenia, zażywanych leków, choroby lub z innych przyczyn
2. utrzymuje drona w zasięgu widoczności wzrokowej VLOS oraz prowadzi dokładny wizualny przegląd przestrzeni powietrznej otaczającej drona w celu uniknięcia wszelkiego ryzyka kolizji z załogowymi statkami powietrznymi. Pilot drona przerywa lot, jeżeli operacja stwarza zagrożenie dla innych statków powietrznych, ludzi, zwierząt, środowiska lub mienia;
3. przestrzega ograniczeń operacyjnych w strefach geograficznych ;
4. musi mieć możliwość utrzymania kontroli nad dronem , z wyjątkiem sytuacji gdy dochodzi do utraty połączenia lub w przypadku wykonywania operacji z użyciem drona w locie swobodnym;
5. eksploatuje system bezzałogowego statku powietrznego zgodnie z instrukcją producenta dostarczoną przez producenta, w tym zgodnie z wszelkimi mającymi zastosowanie ograniczeniami;
6. stosuje się do opracowanych przez operatora procedur, o ile są dostępne;
7. podczas wykonywania operacji w nocy zapewnia uruchomienie na dronie migającego zielonego światła.

Kategoria „Szczególna”

Jeżeli operacja/lot nie spełnia wszystkich wymogów łącznie, które sprawiają, że lot zaliczałby się do kategorii „otwartej”, to jest to lot w kategorii „szczególnej” – art. 5 ust. 1 rozporządzenia 2019/947.

W dużym skrócie powołując stanowisko ULC:

Loty w kategorii szczególnej mogą być wykonywane po spełnieniu wybranego z poniższych:

1. złożenia oświadczenia o operacji zgodnej ze scenariuszem standardowym (STS)

Oświadczenie o operacji zgodnej ze scenariuszem standardowym należy złożyć w przypadku, kiedy parametry wykonywanych operacji wychodzą poza kategorię „otwartą”. W myśl przepisów europejskich scenariusze standardowe opublikowane przez EASA obowiązują od 1 stycznia 2024 r. Oświadczenia o operacji należy składać poprzez konto operatora w Krajowym Systemie Informacji Dronowej (KSID) na drony.gov.pl . Należy również zdać egzamin uprawniający do lotów w poszczególnych scenariuszach STS. Legalne wykonywanie lotów według STS wymaga od pilota zaliczenia egzaminu teoretycznego i ukończenia szkolenia praktycznego . Tylko gdy kandydat spełnia oba te warunki łącznie staje się pilotem, który może wykonywać loty dla operatora posiadającego ważne potwierdzenie przyjęcia i kompletności oświadczenia w kategorii szczególnej . O egzaminach będzie trochę więcej w dalszej części tekstu.

2. otrzymania zezwolenia na operację w kategorii szczególnej;
3. uzyskania certyfikatu LUC (certyfikat operatora lekkiego bezzałogowego systemu powietrznego) – o certyfikacie i warunkach jego uzyskania będzie poznizej,
4. otrzymania zezwolenia na operację w ramach klubu lub stowarzyszenia modelarstwa lotniczego.

Otrzymanie zezwolenia na operację w kategorii szczególnej:

Cytując znowu informację ze strony ULC [1]

Uzyskanie zezwolenia na operację w kategorii „szczególnej” wymagane jest w przypadku, jeśli operacja nie jest objęta scenariuszem standardowym (STS) lub krajowym scenariuszem standardowym (NSTS). [2]

Niniejszego zezwolenia na operację nie wymaga się od operatora , który posiada certyfikat operatora lekkich systemów bezzałogowych statków powietrznych ( certyfikat LUC ) lub w przypadku operacji w ramach klubów i stowarzyszeń modelarstwa lotniczego, które otrzymały zezwolenie zgodne z art. 16 rozporządzenia (UE) 2019/947.

Słowniczek skrótów:

1. ULC – Urząd Lotnictwa Cywilnego
2. LBSP – Departament Bezzałogowych Statków Powietrznych
3. PAŻP – Polska Agencja Żeglugi Powietrznej
4. SAIL – Specific assurance and integrity level (określony poziom pewności i integralności)
5. PDRA – Predefined risk assessment (predefiniowana ocena ryzyka operacyjnego)
6. SORA – Specific operations risk assessment (ocena ryzyka operacji szczególnych)
7. AMC – Acceptable means of compliance (akceptowalne sposoby spełnienia wymagań)

ETAP I

Etap informacyjny

Operator systemu bezzałogowego statku powietrznego ubiegający się o zezwolenie na operację w kategorii „szczególnej” przed złożeniem wniosku może wystąpić o przeprowadzenie etapu informacyjnego. Na spotkaniu wstępnym zostaną omówione m.in. możliwości wykonania operacji, wybór odpowiedniego rodzaju zezwolenia na lokalizację konkretną albo ogólną, konieczność przeprowadzenia wizji lokalnej oraz wdrożenia odpowiednich środków ograniczających ryzyko. Dodatkowo przeprowadzana jest wstępna analiza trasy planowanych lotów z uwzględnieniem ryzyka naziemnego jak i powietrznego oraz poruszane są inne kwestie istotne dla realizacji i bezpieczeństwa planowanych operacji.

Spotkanie informacyjnie może zostać umówione za pośrednictwem e-mail bądź telefonicznie w dogodnym dla obu stron terminie.

Czas trwania konsultacji nie trwa dłużej niż 60 minut. Spotkanie może być przeprowadzone on-line albo stacjonarnie w siedzibie ULC.

Przed spotkaniem z pracownikami Departamentu Bezzałogowych Statków Powietrznych (LBSP) Urzędu Lotnictwa Cywilnego operator systemu bezzałogowego statku powietrznego:

1. Przygotowuje wstępną ocenę ryzyka operacyjnego sporządzoną w FORMULARZU SORA, uwzględniając następujące:
   1. Etap 1 Opis operacji
   2. Etap 2 Początkowa klasa ryzyka na ziemi (iGRC)
   3. Etap 3 Określenie końcowej klasy ryzyka na ziemi (GRC)
   4. Etap 4 Wstępna klasa ryzyka w przestrzeni powietrznej (iARC)
   5. Etap 5 Strategiczne środki ograniczające ryzyko w przestrzeni powietrznej i końcowa klasa ryzyka w powietrzu (ARC) – jeśli dotyczy
   6. Etap 6 Taktyczne środki ograniczające ryzyko (TMPR) oraz poziom solidności
   7. Etap 7 Określenie poziomu SAIL
   8. Etap 9 Przyległy obszar/przestrzeń powietrzna
   1. Jeżeli założenia oceny ryzyka operacyjnego zostaną zatwierdzone podczas spotkania, operator może przystąpić do opracowania wymagań dotyczących celów bezpieczeństwa operacyjnego (OSO) dla poziomu SAIL oraz szczegółowego opisu operacji w INOP (Etap8, Etap10).
2. Konsultuje z PAŻP :
   1. przebieg trasy lotu względem istniejących i planowanych struktur przestrzeni powietrznej,
   2. oraz ustala procedury koordynacji lotu.
   3. Zapytanie do PAŻP zawiera , co najmniej:
      1. krótki opis proponowanej operacji

1. 1. 2. wysokość przestrzeni operacyjnej (składającej się z wysokości przestrzeni lotu i wysokości przestrzeni bezpieczeństwa)
      3. granice poziome przestrzeni operacyjnej (pozioma przestrzeń lotu i pozioma przestrzeń bezpieczeństwa)
      4. odległość pionowej i poziomej przyległej przestrzeni powietrznej
      5. plik KML uwzględniający przestrzeń operacyjną oraz bufor ryzyka naziemnego
      6. masa startowa (TOM) eksploatowanego systemu bezzałogowego statku powietrznego
      7. przewidywana data rozpoczęcia i zakończenia operacji

Wyżej wymienione zapytania należy kierować na adres e-mail: drony@pansa.pl

Konsultacja musi zostać przeprowadzona nie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku o zezwolenie na operację do ULC.

Procedura postępowania wyznaczenia strefy geograficznej

Operator SBSP dokonuje konsultacji wstępnych z PAŻP: pansa.pl/strefy-geograficzne/

Integralną częścią konsultacji wstępnych z PAŻP jest geometria w pliku KML zawierająca:

1. przestrzeń lotu
2. przestrzeń bezpieczeństwa
3. bufor ryzyka naziemnego

W wyniku przeprowadzonej konsultacji z PAŻP operator systemu bezzałogowego statku powietrznego otrzymuje potwierdzenie, które dołącza do wniosku składanego do Prezesa ULC o zezwolenie na operację w kategorii „szczególnej”

Prezes ULC, po pozytywnej weryfikacji wydaje zezwolenie na operację w kategorii „szczególnej”, którego integralną częścią jest geometria wskazana w punkcie 2

Na podstawie treści wydanej decyzji PAŻP wyznacza i publikuje strefę geograficzną na wniosek operatora

Podstawą geometryczną do wyznaczenia i publikacji przez PAŻP strefy geograficznej jest:

1. przestrzeń lotu
2. przestrzeń bezpieczeństwa
3. bufor ryzyka naziemnego

W przypadkach szczególnych PAŻP może zmienić geometrię poziomą wyznaczanej strefy geograficznej do wartości ustalonej podczas analizy do wydania dokumentu oceny wstępnej.

PAŻP zmieniając geometrię wyznaczanej strefy geograficznej bierze pod uwagę dostępność przestrzeni służącej wykonywaniu lotów bezzałogowych przez innych użytkowników bezzałogowych (poza podmiotem wnioskującym).

ETAP II

Etap złożenia wniosku do Urzędu Lotnictwa Cywilnego

Operator, przedkładając wniosek o zezwolenie na operację w kategorii „szczególnej” definiuje w nim rodzaj lokalizacji określając ją, jako konkretną albo ogólną . Szczegółowe informacje w tym zakresie dostępne są na stronie internetowej Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zakładce „Warunki uzyskania ogólnego albo konkretnego zezwolenia na operację w kategorii „szczególnej”.

Wniosek o zezwolenie na operację w kategorii „szczególnej” składa zarejestrowany operator systemu bezzałogowego statku powietrznego.

Wniosek można dostarczyć:

1. poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą (e-Doręczenia).
2. pocztą na adres:

Urząd Lotnictwa Cywilnego

ul. Marcina Flisa 2

02-247 Warszawa

3. osobiście w siedzibie Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Wniosek o zezwolenie na operację w kategorii „szczególnej” należy złożyć na wzorze, który znajduje się na końcu strony internetowej przywołanej na stronie 4 tego tekstu w „Dokumentach do pobrania”.

W przypadku, gdy operator ubiega się o zezwolenie ograniczone do określonej liczby lotów lub precyzyjnie zdefiniowanych lokalizacji tj. konkretne zezwolenie na operację, zobowiązany jest dołączyć do wniosku następujące dokumenty:

1. Jeżeli operacja jest zgodna z predefiniowaną oceną ryzyka ( PDRA ) do wniosku należy dołączyć obowiązkowe załączniki:
   1. tabelę PDRA (kliknij aby przejść do wykazu PDRA)
   2. plik KML uwzględniający granice przestrzeni operacyjnej oraz bufora ryzyka naziemnego
   3. instrukcję operacyjną (INOP)1
   4. potwierdzenie opłaty lotniczej za rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na operację przy użyciu:
      1. jednego systemu bezzałogowego statku powietrznego w wysokości 500 zł
      2. roju bezzałogowych statków powietrznych w wysokości 1000 zł
   5. przeprowadzoną konsultację z PAŻP w zakresie weryfikacji ryzyka w przestrzeni powietrznej
2. Jeżeli operacja NIE podlega predefiniowanej ocenie ryzyka (PDRA) należy przeprowadzić pełną ocenę ryzyka operacyjnego metodyką SORA oraz wraz z wnioskiem przedłożyć obowiązkowe załączniki:
   1. FORMULARZ SORA
   2. plik KML uwzględniający granice przestrzeni operacyjnej oraz bufora ryzyka naziemnego
   3. instrukcję operacyjną (INOP)1
   4. potwierdzenie opłaty lotniczej za rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na operację przy użyciu:
      1. jednego systemu bezzałogowego statku powietrznego w wysokości 500 zł
      2. roju bezzałogowych statków powietrznych w wysokości 1000 zł
   5. przeprowadzoną konsultację z PAŻP w zakresie weryfikacji ryzyka w przestrzeni powietrznej.

Ponadto w obu powyższych przypadkach może zaistnieć potrzeba dostarczenia dodatkowych załączników do wniosku:

1. Formularz deklaracji z MOC 2511-01 - jeżeli w wyniku oceny ryzyka operacyjnego konieczne jest wyposażenie BSP w niezależny system awaryjnego zakończenia lotu (ang. FTS – Flight Termination System). Szczegóły dotyczące wymagań określonych w MOC 2511-01 znajdują się na stronie internetowej pod adresem: Final Means of Compliance with Light-UAS.2511 MOC Light-UAS.2511-01 - Issue 01 | EASA

Wzór formularza do pobrania znajduje się na końcu przywołanej już wczesniej strony internetowej

2. Oświadczenie potwierdzające spełnienie wymagań określonych w MOC 2512 – w przypadku zastosowania środka ograniczającego ryzyko na ziemi M2 - Skutki dynamiki uderzenia BSP w ziemię zostają zmniejszone na średnim poziomie solidności, na średnim poziomie solidności. Szczegóły dotyczące wymagań określonych w MOC 2512 znajdują się na stronie internetowej pod adresem: Means_of_compliance_for_mitigation_means_M2_adopted.pdf
3. Dokumenty i dowody, które operator uzna za istotne w procesie oceny ryzyka (np. zdjęcia z wizji lokalnej, uzasadnienie wielkości obszaru krytycznego dla początkowej klasy ryzyka na ziemi iGRC (wytyczne dot. obliczenia obszaru krytycznego znajdują się na stronie internetowej:

https://www.easa.europa.eu/en/downloads/139781/en

kalkulator do obliczenia obszaru krytycznego: https://www.easa.europa.eu/en/domains/drones-air-mobility/operating-drone/critical-area-assessment-tool-caat)

4. W przypadku ustanowienia pełnomocnika:
   1. oryginał pełnomocnictwa dla osoby reprezentującej wnioskodawcę oraz
   2. potwierdzenie dokonania opłaty skarbowej w wysokości 17 zł.

Zatem procedurę wydania zezwolenia na operacje w kategorii szczególnej można przeprowadzać przez pełnomocnika.

5. Kopia ubezpieczenia OC w przypadku BSP o MTOM > 20 kg lub oświadczenie o posiadaniu ubezpieczenia podczas wykonania operacji.

W przypadku ubiegania się o pierwsze zezwolenie na operację, której poziom pewności i integralności oceny ryzyka operacyjnego nie przekracza SAIL II , operator zobowiązany jest dostarczyć pełną instrukcję operacyjną (INOP) opracowaną dla wnioskowanej operacji.

Natomiast w przypadku składania wniosków dotyczących kolejnych operacji, których poziom pewności i integralności oceny ryzyka operacyjnego nie przekracza SAIL II, istnieje możliwość ograniczenia zakresu dokumentacji do dostarczenia wyłącznie zawartości odpowiednich Części z instrukcji operacyjnej (INOP) jak określono poniżej:

1. Nowa lokalizacja wykonania operacji:
   1. Część C INOP, w której znajduje się zdefiniowana „Część C - Obszar operacyjny nr … dla lokalizacji konkretnej”
   2. Plan działań w sytuacjach awaryjnych (ERP), jeżeli zostały zidentyfikowane nowe sytuacje awaryjne oraz kryteria wdrożenia odpowiednich procedur reagowania w celu rozwiązywania tych sytuacji (Załącznik 8.2.12)
   3. Tabela zmian z dokładnym wskazaniem wprowadzonych aktualizacji w INOP
   4. Nowa lokalizacja wykonania operacji lub zmiana BSP:
   5. Część C INOP pt. „Obszar operacyjny nr … dla lokalizacji konkretnej”, jeżeli operacja planowana jest w nowej lokalizacji
   6. Część T INOP, jeżeli operacja jest planowana przy wykorzystaniu innego BSP
   7. Część O INOP, jeżeli operacja jest planowana przy wykorzystaniu innego BSP
   8. Plan działań w sytuacjach awaryjnych (ERP), jeżeli zostały zidentyfikowane nowe sytuacje awaryjne oraz kryteria wdrożenia odpowiednich procedur reagowania w celu rozwiązywania tych sytuacji (Załącznik 8.2.12)
   1. Tabela zmian z dokładnym wskazaniem wprowadzonych aktualizacji w INOP
2. Zmiana poziomu SAIL na wyższy
   1. Wymagane jest dostarczenie pełnej instrukcji operacyjnej (INOP) opracowanej dla planowanej operacji

Jeżeli operator występuje o zezwolenie na operację, które ma zastosowanie do nieokreślonej liczby lotów odbywających się na wskazanych warunkach dla różnych lokalizacji tj. ogólne zezwolenie na operację, zobowiązany jest dołączyć do wniosku następujące dokumenty:

1. Jeżeli operacja jest zgodna z predefiniowaną oceną ryzyka (PDRA) do wniosku należy dołączyć:
   1. tabelę PDRA (kliknij, aby przejść do wykazu PDRA)
   2. instrukcję operacyjną (INOP)1, w której znajduje się zdefiniowana „Część C - Obszar operacyjny nr … dla lokalizacji ogólnej”
   3. pliki KML dot. trzech przykładowych lokalizacji wraz z zobrazowaniem przestrzeni operacyjnej oraz bufora ryzyka naziemnego
   4. potwierdzenie opłaty lotniczej za rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na operację przy użyciu:
      1. jednego systemu bezzałogowego statku powietrznego w wysokości 500 zł
      2. roju bezzałogowych statków powietrznych w wysokości 1000 zł
   5. przeprowadzoną konsultację z PAŻP w zakresie weryfikacji ryzyka w przestrzeni powietrznej.

2. Jeżeli operacja NIE podlega predefiniowanej ocenie ryzyka (PDRA) należy przeprowadzić pełną ocenę ryzyka operacyjnego metodyką SORA oraz wraz z wnioskiem przedłożyć obowiązkowe
   1. formularz SORA
   2. instrukcję operacyjną (INOP)1, w której znajduje się zdefiniowana „Część C - Obszar operacyjny nr … dla lokalizacji ogólnej”
   3. pliki KML dot. trzech przykładowych lokalizacji wraz z zobrazowaniem przestrzeni operacyjnej oraz bufora ryzyka naziemnego
   4. potwierdzenie opłaty lotniczej za rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na operację przy użyciu:
      1. jednego systemu bezzałogowego statku powietrznego w wysokości 500 zł
      2. roju bezzałogowych statków powietrznych w wysokości 1000 zł
   5. przeprowadzoną konsultację z PAŻP w zakresie weryfikacji ryzyka w przestrzeni powietrznej

Dodatkowe dokumenty takie same jak na stronie 8.

ETAP III

Etap oceny wniosku i wydania zezwolenie w drodze decyzji

Po złożeniu wniosku o zezwolenie na operację w kategorii „szczególnej” następuje analiza dokumentacji z etapu II oraz jeżeli operator spełnia wymagania, Prezes ULC udziela zezwolenia na operację w drodze decyzji administracyjnej.

W przypadku eksploatowania bezzałogowych statków powietrznych o wadze powyżej 25 kg, roju bezzałogowych statków powietrznych lub wynikającego z oceny ryzyka operacyjnego podwyższonego poziomu ryzyka operacji (SAIL III), przed wykonaniem pierwszej operacji mogą zostać przeprowadzone przez pracowników LBSP czynności sprawdzające na miejscu planowanej operacji, oględziny systemu bezzałogowego statku powietrznego bądź audyt organizacji.

W przypadku braków formalnych lub merytorycznych we wniosku wnioskodawca zostanie wezwany do uzupełnienia braków. Postępowanie do czasu uzupełnienia wniosku przez wnioskodawcę w terminie wskazanym w wezwaniu zostaje zawieszone .

Jeżeli nastąpi konieczność uzyskania dodatkowych informacji lub wyjaśnienia treści dokumentów bądź zamiarów operatora, może zostać wezwany do złożenia wyjaśnień w określonym terminie nie krótszym niż 7 dni, w formie pisemnej lub ustnej.

Nieusunięcie powyższych w terminie wskazanym w wezwaniu spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania .

Po analizie dokumentacji i stwierdzeniu, że wnioskodawca nie spełnia wymaganych warunków, Prezes ULC odmawia wydania zezwolenia na operację w kategorii „szczególnej”.

Odwołania i skargi są opisane na końcu tekstu.

ETAP IV

Zezwolenie na operację

Zezwolenie na operację pozostaje ważne w terminie określonym w decyzji administracyjnej oraz jeżeli w okresie ważności zezwolenia operator systemu bezzałogowego statku powietrznego spełnia warunki i ograniczenia wskazane w wydanej decyzji, z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów UE i krajowych oraz wytycznych Prezesa ULC.

Operator systemu bezzałogowego statku powietrznego zobowiązany jest do złożenia wniosku o zaktualizowanie zezwolenia na operację, jeżeli operacja lub środki ograniczające ryzyko wymienione w zezwoleniu uległy znacznym zmianom . Rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w przedmiocie zmiany podlega opłacie lotniczej w wysokości 500 zł .

Jeżeli zmianie uległy dane o operatorze należy je zaktualizować w pierwszej kolejności w systemie rejestracji operatorów systemów bezzałogowych statków powietrznych: https://drony.gov.pl/, a następnie złożyć wniosek o zmianę w wydanym zezwoleniu.

Jeżeli operator wyrazi chęć przedłużenia terminu wydanego zezwolenia na operację zobowiązany jest złożyć wniosek o zmianę w wydanym zezwoleniu w okresie ważności tego zezwolenia, nie później niż 30 dni przed końcem ważności zezwolenia , jeżeli nie uległy zmianie zakres, warunki i ograniczenia przedłużanego zezwolenia. W przypadku zezwoleń na operacje , których termin ważności jest nie dłuższy niż 30 dni , operator SBSP składa wniosek o przedłużenie nie później niż 12 dni przed końcem ważności tego zezwolenia . Przedłużenie ważności zezwolenia podlega opłacie lotniczej za rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w wysokości 250 zł.

Informacje ogólne

1. Opłatę lotniczą należy wnieść na konto bankowe Urzędu Lotnictwa Cywilnego: Opłaty lotnicze – dokładne dane tej płatności są na końcu tekstu.
2. Ustanowienie pełnomocnika podlega opłacie skarbowej (w przypadku, jeżeli podmiot jest reprezentowany przez pełnomocnika).
   1. Opłatę skarbową wnosi się na konto bankowe Centrum Obsługi Podatnika: Opłaty skarbowe
3. Formalnie, proces wydania zezwolenia nie powinien trwać dłużej niż jeden miesiąc od dnia złożenia wniosku, w sytuacji, gdy wniosek wraz z dokumentacją jest przygotowany przez operatora poprawnie i nie zawiera błędów. W przypadku operacji o dużym stopniu skomplikowania, proces rozpatrzenia może zostać przedłużony do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym operator powinien złożyć dokumenty z odpowiednim wyprzedzeniem.
4. Termin ważności zezwolenia zostaje określony na podstawie uzgodnień z wnioskującym.
5. Operator systemu bezzałogowego statku powietrznego zobowiązany jest do złożenia wniosku o zaktualizowanie zezwolenia na operację, jeżeli operacja lub środki ograniczające ryzyko wymienione w zezwoleniu uległy znacznym zmianom.
6. Kontakt w sprawie wydawania zezwoleń na operację e-mail: specificUAS@ulc.gov.pl

Ocena Ryzyka

We wnioskach i przepisach regulujących kategorię szczególną pojawia się pojęcie oceny ryzyka. Ocenę ryzyka należy załączyć do wniosku o wydanie zezwolenia na operację kategorii szczególnej. Ocenę ryzyka zgodnie z art. 156c ust. 3 Prawa Lotniczego opracowuje się przy zastosowaniu metodyki określonej w wytycznych Prezesa Urzędu, ogłoszonych w Dzienniku Urzędowym Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Przed złożeniem opisanego wyżej wniosku operator jest zobowiązany, jak już było wielokrotnie wspomniane do przeprowadzenia oceny ryzyka.

W tej kwestii przewidziano dwa alternatywne podejścia :

1. Ocena ryzyka planowanej operacji : przeprowadzenie oceny ryzyka planowanej operacji zgodnie z metodyką SORA (Specific operations risk assessment) oraz przedłożenie wraz z wnioskiem oceny ryzyka i wszystkich środków ograniczających ryzyko oraz przestrzeganie celów bezpieczeństwa operacyjnego do Urzędu Lotnictwa Cywilnego.
2. Predefiniowana ocena ryzyka (PDRA-Predefined risk assessment ): jest to uproszczona forma przeprowadzenia ryzyka dla operatorów zaproponowana przez EASA. Jeżeli planowana operacja okaże się objęta jednym z opublikowanych PDRA, zamiast przeprowadzać pełną ocenę ryzyka, można postępować z instrukcjami zawartymi w PDRA i odpowiednio przygotować dokumentację do wniosku, który zostanie złożony do Urzędu Lotnictwa Cywilnego

Poniżej dotychczas opublikowane PRDA przez EASA:

Certyfikat LUC

Certyfikat operatora lekkich systemów bezzałogowych statków powietrznych (certyfikat LUC) stanowi potwierdzenie zatwierdzenia organizacji operatora systemów bezzałogowych statków powietrznych (SBSP). Operatorzy mogą wystąpić do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z wnioskiem o dokonanie oceny ich organizacji w celu wykazania zdolności do samodzielnego przeprowadzania i zatwierdzania oceny ryzyka operacji. [3]

Prawnie Certyfikat LUC reguluje art. 156e ustawy Prawo Lotnicze , oraz Rozporządzenie Wykonawcze Komisji UE 2019/947 , a w szczególności część C załącznika do tego rozporządzenia, który reguluje warunki uzyskania tego certyfikatu.

Generalne warunki uzyskania owego certyfikatu zostały przedstawione na stronie ULC: https://ulc.gov.pl/drony/kategoria-szczegolna/certyfikat-luc i postaram się je teraz przywołać.

1. Wnioskodawcą certyfikatu LUC może być operator, który spełnia łącznie dane kryteria:
   1. Jest zarejestrowany w Krajowym Systemie Informacji Dronowej w myśl art. 14 rozporządzenia 2019/947
   2. Jest organem administracji rządowej, bądź osobą prawną ;
2. Certyfikat LUC wydaje się gdy;
   1. jeżeli operator systemu bezzałogowego statku powietrznego spełnia warunki określone w UAS.LUC.020, UAS.LUC.030 i UAS.LUC.040 części C załącznika do rozporządzenia nr 2019/947/UE, lub
   2. w przypadku gdy operator systemu bezzałogowego statku powietrznego ubiega się o uzyskanie certyfikatu LUC do zatwierdzania własnych operacji w zakresie składania oświadczeń o operacji, o których mowa w UAS.LUC.060 pkt 2 lit. a części C załącznika do rozporządzenia nr 2019/947/UE - jeżeli operator systemu bezzałogowego statku powietrznego posiada potwierdzenie odbioru i kompletności oświadczenia:
      1. o którym mowa w art. 5 ust. 5 rozporządzenia nr 2019/947/UE, lub
      2. o wykonywaniu operacji zgodnie z krajowym scenariuszem standardowym,

który obejmuje operacje, które operator systemu bezzałogowego statku powietrznego zamierza zatwierdzać w ramach wnioskowanego certyfikatu LUC, lub

1. 3. w przypadku gdy operator systemu bezzałogowego statku powietrznego ubiega się o uzyskanie certyfikatu LUC do zatwierdzania własnych operacji w zakresie zezwoleń na operację, o których mowa w UAS.LUC.060 pkt 2 lit. b części C załącznika do rozporządzenia nr 2019/947/UE, jeżeli:
      1. operator systemu bezzałogowego statku powietrznego uzyskał w ciągu 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o uzyskanie certyfikatu LUC co najmniej pięć zezwoleń na operacje, o których mowa w art. 12 ust. 2 rozporządzenia nr 2019/947/UE:
         1. obejmujących operacje, które zamierza zatwierdzać w ramach wnioskowanego certyfikatu LUC,
         2. d o których została sporządzona ocena ryzyka operacyjnego, o której mowa w art. 11 rozporządzenia nr 2019/947/UE,
         3. z których co najmniej dwa zezwolenia są ważne co najmniej przez okres 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o uzyskanie certyfikatu LUC oraz
   4. w procesie weryfikacji zezwoleń, o których mowa w lit. a, Prezes Urzędu nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w ocenie ryzyka operacyjnego , o której mowa w art. 11 rozporządzenia nr 2019/947/UE, w tym nie wzywał operatora systemu bezzałogowego statku powietrznego do uzupełnienia braków.

Jeżeli operator spełnia wymienione wyżej kryteria może przystąpić do złożenia wniosku o certyfikat LUC.

1. Wymagana dokumentacja przedstawiona na stronie: https://ulc.gov.pl/drony/kategoria-szczegolna/certyfikat-luc:
   1. system zarządzania bezpieczeństwem zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji UAS.LUC.030 ust. 1 rozporządzenia nr 2019/947,
   2. opis obowiązków określonych w sekcji UAS.LUC.030 ust. 2 rozporządzenia nr 2019/947,
   3. w przypadku, gdy organizacja posiada jakikolwiek inny certyfikat organizacji wchodzący w zakres rozporządzenia (UE) 2018/1139, funkcjonujący u operatora - system zarządzania bezpieczeństwem można zintegrować z systemem zarządzania bezpieczeństwem, który jest wymagany na podstawie któregokolwiek z tych dodatkowych certyfikatów
   4. podręcznik LUC sporządzony zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji UAS.LUC.040 rozporządzenia nr 2019/947.

Wzór wniosku o wydanie lub zmianę certyfikatu LUC jest dostępny po wysłaniu zapytania na adres e-mail: specificUAS@ulc.gov.pl pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w „wstępnej weryfikacji”.

Operator może być reprezentowany przez pełnomocnika

2. Po dostarczeniu dokumentów do Urzędu Lotnictwa Cywilnego, następuje ich analiza.
3. W dalszej kolejności podejmowane są następujące działania:
   1. po potwierdzeniu spełnienia przez operatora wymagań ujętych w art. 156e ust. 2 ustawy – Prawo lotnicze, określane są warunki związane z przyznanym uprawnieniem w certyfikacie LUC, po czym następuje jego wydanie,
   2. w przypadku stwierdzenia braków formalnych w dokumentacji wystawiane jest wezwanie do ich uzupełnienia. W sytuacji, gdy wskazane braki zostaną uzupełnione w wyznaczonym terminie, procedowanie dokumentacji zostaje wznowione,
   3. w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych lub negatywnej oceny wniosku, wnioskodawca zostaje poinformowany o odmowie wydania certyfikatu LUC wraz ze wskazaniem przyczyn tej decyzji.
   4. Odwołania zostały opisane na końcu tekstu.

Po uzyskaniu certyfikatu LUC operator jest uprawniony do wykonywania operacji lotniczych na warunkach oraz w granicach określonych w treści certyfikatu , z zachowaniem przepisów określonych w ustawie – Prawo lotnicze oraz w rozporządzeniu nr 2019/947.

Posiadanie certyfikatu LUC zwalnia operatora z obowiązku przedkładania Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie oceny ryzyka operacyjnego . Należy jednak podkreślić, że posiadacz certyfikatu LUC pozostaje zobowiązany do prowadzenia i przechowywania w organizacji pełnej dokumentacji dotyczącej wykonywanych operacji lotniczych.

Opłaty:

1. Opłatę lotniczą należy wnieść na konto bankowe Urzędu Lotnictwa Cywilnego
2. Opłatę skarbową w przedmiocie pełnomocnictwa wnosi się na konto bankowe Centrum Obsługi Podatnika
3. Wniosek o certyfikat LUC podlega opłacie lotniczej . W związku z tym należy załączyć dowód potwierdzenia opłaty za rozpatrzenie wniosku oraz wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie certyfikatu LUC, którego opłata podstawowa wynosi 5000 zł i jest zwiększona o opłatę za poszczególny wskazany poziom ryzyka (SAIL):

SAIL I – 2500 zł, SAIL II – 2500 zł, SAIL III – 3000 zł, SAIL IV – 3000 zł, SAIL V – 3500 zł, SAIL IV – 3500 zł. Powyższe stawki wynikają z podczęści 3.13 ust. 44 ustawy – Prawo lotnicze.

4. W przypadku zmiany certyfikatu LUC obowiązuje opłata lotnicza za rozpatrzenie wniosku dotyczącego dokonania pojedynczej zmiany w certyfikacie LUC, o której mowa w sekcji UAS.LUC.070 części C rozporządzenia nr 2019/947, oraz za wydanie decyzji w tym zakresie. Wysokość opłaty wynosi 1000 zł, a dowód jej uiszczenia należy dołączyć do wniosku. Opłata została określona w podczęści 3.13 ust. 45 ustawy – Prawo lotnicze.
5. Zgodnie z art. 26 a ust. 1 pkt 3b lit. a ustawy – Prawo lotnicze, certyfikat LUC podlega sprawowaniu bieżącego nadzoru nad operatorami posiadającymi certyfikat LUC . Opłata za bieżący nadzór w tym zakresie wynosi 5000 zł. Wysokość wskazanej opłaty została określona w ust. 4 tabeli nr 3 części VII ustawy – Prawo lotnicze. Szczegóły dotyczące terminów składania opłat znajdują się opisane w art. 26g ww. ustawy.

Adres składania wniosków:

Wniosek o certyfikat LUC można:

1. przesłać pocztą na adres:

Urząd Lotnictwa Cywilnego

Marcina Flisa 2

02-247 Warszawa, albo

2. złożyć osobiście w siedzibie Urzędu Lotnictwa Cywilnego

w godzinach 9:00 – 15:00 od poniedziałku do piątku, albo

3. złożyć poprzez platformę ePUAP: /ULCPR/SkrytkaESP albo eDoręczenie.

Informacje dodatkowe ze strony ULC:

1. Formalnie, proces wydania certyfikatu LUC nie powinien trwać dłużej niż jeden miesiąc od dnia złożenia wniosku, w sytuacji, gdy wniosek wraz z dokumentacją jest przygotowany przez operatora poprawnie i nie zawiera błędów. W przypadku operacji o dużym stopniu skomplikowania, proces rozpatrzenia może zostać przedłużony do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym operator powinien złożyć dokumenty z odpowiednim wyprzedzeniem.
2. Certyfikat LUC wydaje się na czas nieokreślony . Zachowuje on ważność pod warunkiem że posiadacz certyfikatu LUC stale spełnia odpowiednie wymogi rozporządzenia nr 2019/947 oraz nie zrezygnowano z tego certyfikatu lub go nie cofnięto.
3. Wszelkie zmiany warunków zatwierdzenia operatora oraz wszelkie istotne zmiany elementów funkcjonującego u posiadacza certyfikatu LUC systemu zarządzania bezpieczeństwem wymagają uzyskania uprzedniej zgody Prezesa ULC .
4. Posiadacz certyfikatu LUC zapewnia każdej osobie należycie upoważnionej przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego dostęp do: wszelkich obiektów, systemów bezzałogowych statków powietrznych, dokumentów, ewidencji, danych, procedur oraz do wszelkich innych materiałów związanych z prowadzoną przez niego działalnością, która podlega certyfikacji bądź obowiązkowi uzyskania zezwolenia na operację lub złożenia oświadczenia o operacji, bez względu na to, czy swoją działalność zlecił lub podzlecił innej organizacji.

Kategoria „Certyfikowana”

Operacje klasyfikuje się jako operacje wykonywane z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego w kategorii "certyfikowanej" wyłącznie wówczas, gdy spełnione są następujące warunki:

1. system bezzałogowego statku powietrznego jest certyfikowany na podstawie art. 40 ust. 1 lit. a) rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/945; oraz
2. operację wykonuje się w którychkolwiek z następujących warunków:
   1. nad zgromadzeniami osób;
   2. wiąże się ona z przewozem osób;
   3. wiąże się ona z przewozem materiałów niebezpiecznych, które - w razie wypadku - mogą stanowić wysokie ryzyko dla osób trzecich.
3. Ponadto operacje wykonywane z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego klasyfikuje się jako operacje wykonywane z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego w kategorii "certyfikowanej", jeżeli właściwy organ, w oparciu o ocenę ryzyka przewidzianą w art. 11, uzna , że ryzyka, jakie stwarza dana operacja, nie można odpowiednio ograniczyć bez objęcia bezzałogowego systemu powietrznego oraz operatora tego systemu certyfikacją oraz, w stosownych przypadkach, bez objęcia pilota bezzałogowego statku powietrznego obowiązkiem uzyskania licencji. [4]

Kiedy dron podlega obowiązkowej certyfikacji (art. 40 ust.1 Rozporządzenia 2019/945):

1. jego typowy wymiar wynosi  co  najmniej  3  m  i  jest  on  przeznaczony  do  eksploatacji  nad zgromadzeniami osób;
2. jest przeznaczony do transportu osób ;
3. został zaprojektowany do transportu towarów niebezpiecznych , a ograniczenie ryzyka wobec osób trzecich w razie wypadku wymaga by był bardzo solidny;
4. jest eksploatowany w ramach operacji w kategorii „szczególnej”, określonej w art. 5 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2019/947, a w zezwoleniu na operację, wydanym przez właściwy organ po przeprowadzeniu oceny ryzyka przewidzianej w art. 11 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/947, stwierdzono, że bez certyfikacji bezzałogowego systemu powietrznego nie można odpowiednio ograniczyć ryzyka operacji.

Na ten moment przepisy rozporządzenia 2019/947 odnośnie tej kategorii są dość szczątkowe i nie obejmują zasad wykonywania lotów w tej kategorii , dlatego w praktyce loty w kategorii certyfikowanej się nie odbywają.

ZAPRASZAM DO SKORZYSTANIA Z MOIM USŁUG : PRAWO DRONOWE - USŁUGI PRAWNE