Ustawa frankowa umożliwi wytoczenie powództwa wzajemnego aż do końca procesu

Nowa ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących kredytów frankowych, przyjęta przez Radę Ministrów 30 września 2025 r., wprowadza istotną zmianę proceduralną – wydłuża termin na wniesienie powództwa wzajemnego w sprawach między konsumentem a bankiem.

Celem tej regulacji jest umożliwienie pełnego, jednoczesnego rozliczenia roszczeń obu stron w ramach jednego procesu, bez konieczności wszczynania dodatkowych postępowań sądowych.

Koniec dwóch równoległych spraw

Jak wskazuje uzasadnienie projektu przygotowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości, obecnie wiele umów frankowych prowadzi do dwóch odrębnych procesów:

• jednego z powództwa konsumenta o ustalenie nieważności umowy lub zwrot nienależnie pobranych kwot,
• drugiego z powództwa banku, który dochodzi zwrotu kapitału lub jego części.

Nowe przepisy mają temu zapobiec. Dzięki możliwości wytoczenia powództwa wzajemnego bank lub kredytobiorca będą mogli w tym samym postępowaniu przedstawić swoje roszczenia wzajemne, co pozwoli na kompleksowe rozliczenie całej umowy kredytowej.

Dłuższy termin – do końca postępowania w I instancji

Zgodnie z art. 8 ustawy frankowej, powództwo wzajemne można będzie wnieść:

• aż do zamknięcia rozprawy w sądzie pierwszej instancji,
• a w sprawach rozpoznawanych na posiedzeniu niejawnym – aż do wydania wyroku.

To duża zmiana w stosunku do ogólnej zasady z Kodeksu postępowania cywilnego (art. 204 § 1 k.p.c.), zgodnie z którą powództwo wzajemne można wytoczyć tylko w odpowiedzi na pozew lub najpóźniej przy rozpoczęciu pierwszego posiedzenia.

Kiedy powództwo wzajemne będzie potrzebne

Nowe przepisy znajdą zastosowanie zwłaszcza w sytuacjach, gdy zarzut potrącenia okaże się niewystarczający – na przykład wtedy, gdy bank uważa, że jego wierzytelność jest wyższa od tej dochodzonej przez konsumenta.

W takich przypadkach pozwany (najczęściej bank) będzie mógł dochodzić nadwyżki swojego roszczenia w tym samym postępowaniu , bez konieczności składania odrębnego pozwu. Ustawa umożliwi więc pełne rozliczenie stron w jednym procesie , co skróci czas postępowania i ograniczy obciążenie sądów.

Sąd może wyłączyć sprawę, jeśli opóźnia postępowanie

Zgodnie z projektem, sąd będzie mógł wyłączyć powództwo wzajemne do odrębnego rozpoznania , jeśli jego rozpatrywanie łącznie z główną sprawą mogłoby doprowadzić do nadmiernej zwłoki. To rozwiązanie ma zapewnić elastyczność i zapobiec paraliżowi sądów w szczególnie złożonych przypadkach.

Ta sama właściwość sądu

Nowa regulacja wprowadza również zasadę, że sąd właściwy do rozpoznania powództwa głównego będzie jednocześnie właściwy do rozpoznania powództwa wzajemnego, bez względu na wartość przedmiotu sporu . Pozwala to uniknąć komplikacji związanych z właściwością rzeczową sądów z uwagi na wartość przedmiotu sporu i zapewnia koncentrację rozpoznania sprawy przed jednym składem.

Cel: uproszczenie i przyspieszenie rozliczeń

Rozszerzenie możliwości wytoczenia powództwa wzajemnego ma w praktyce zmniejszyć liczbę nowych pozwów oraz usprawnić rozliczenia między stronami. Zamiast prowadzić dwa procesy, bank i kredytobiorca będą mogli zakończyć spór jednym wyrokiem obejmującym całość roszczeń.

Jedno postępowanie zamiast dwóch

Wprowadzenie powództwa wzajemnego do końca postępowania w pierwszej instancji to kolejny element układanki, obok uproszczonego potrącenia i automatycznego wstrzymania spłaty kredytu. Wszystkie te instrumenty mają prowadzić do jednego celu – by rozliczenie między bankiem a kredytobiorcą następowało szybko, kompleksowo i w ramach jednego procesu.

Obecnie projektem zajmie się Sejm. Nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Zapraszam do Kancelarii w celu bezpłatnej analizy umowy kredytu
www.beata-stryjewska.pl