Po raz kolejny o klauzulach abuzywnych w umowie kredytu frankowego, które prowadzą do jej nieważności

Sąd Najwyższy po raz kolejny zajął stanowisko w sprawie kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego (CHF). W wyroku z 14 marca 2025 r. (sygn. II CSKP 165/23) oddalił skargę kasacyjną banku i potwierdził nieważność umowy kredytowej z powodu stosowania w niej klauzul abuzywnych.

Kluczowe tezy wyroku

Sąd Najwyższy uznał, że:

• mechanizm indeksacji kredytu do CHF oparty na kursie ustalanym jednostronnie przez bank był nieuczciwy i nieprzejrzysty,
• klauzule indeksacyjne kształtowały główne świadczenia stron, a ich abuzywność prowadziła do nieważności całej umowy,
• nie można zastępować tych klauzul ogólnymi normami prawa krajowego (np. art. 358 § 2 Kodeksu cywilnego), gdyż zmieniałoby to istotę umowy, co jest sprzeczne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE.

Stan faktyczny

Sprawa dotyczyła małżeństwa, które w 2008 roku zawarło umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Kredyt był przeliczany i spłacany według kursów kupna i sprzedaży ustalanych jednostronnie przez bank. Po kilku latach powodowie zakwestionowali ważność umowy, powołując się na nieuczciwy charakter klauzul przeliczeniowych.

Klauzule indeksacyjne jako niedozwolone postanowienia umowne

Sąd Najwyższy potwierdził stanowisko Sądu Apelacyjnego, że:

• kredytobiorcy nie mieli realnego wpływu na postanowienia indeksacyjne,
• mechanizm przeliczenia zobowiązania był nieprzejrzysty i nie dawał możliwości ustalenia rzeczywistej wysokości zadłużenia ,
• brak transparentności i dowolność w ustalaniu kursów przez bank prowadziły do rażącego naruszenia interesów konsumentów.

Brak możliwości dalszego wykonywania umowy

W świetle prawa unijnego i krajowego, po usunięciu klauzul abuzywnych umowa nie mogła dalej funkcjonować :

• ich eliminacja prowadziłaby do zmiany charakteru głównych świadczeń stron,
• nie można było ich zastąpić przepisami o charakterze ogólnym (np. kursami NBP), co wykluczył m.in. TSUE w wyroku Abanca (C-70/17 i C-179/17),
• usunięcie mechanizmu indeksacji prowadziłoby do przekształcenia kredytu frankowego w zwykły kredyt złotowy oprocentowany stawką LIBOR/SARON, co byłoby sprzeczne z wolą stron.

Znaczenie wyroku

Wyrok SN wpisuje się w ugruntowaną już linię orzeczniczą krajową i unijną. Potwierdza on, że w przypadku stwierdzenia abuzywności mechanizmów indeksacyjnych, kredyt indeksowany do waluty obcej podlega unieważnieniu w całości. Nie można „ratować” takiej umowy poprzez sztuczne uzupełnianie jej przepisami dyspozytywnymi, jeśli skutkowałoby to zmianą jej istoty.

Zapraszam do Kancelarii w celu bezpłatnej analizy umowy kredytu
www.beata-stryjewska.pl