Czy najnowszy wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE jest korzystny dla posiadaczy kredytów frankowych?

Orzeczenie TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-396/24, dotyczącej sporów z mBankiem, wzmacnia pozycję konsumentów zarówno na etapie rozliczeń po unieważnieniu umowy, jak i w kwestii natychmiastowej wykonalności wyroków na rzecz banków.

O czym dokładnie orzekał TSUE?

Wyrok stanowi odpowiedź na pytania prejudycjalne polskiego sądu . Pytania te zadano w sprawach, w których sąd krajowy ma rozpoznać zarówno roszczenie konsumenta (o stwierdzenie nieważności i rozliczenie) oraz roszczenie banku (o zwrot wypłaconego kapitału) .

Dwie sprawy, które trafiły do TSUE

Sprawa pierwsza:

• dotyczy umowy z 2007 r. o kredyt hipoteczny indeksowany do CHF,
• kredytobiorcy dokonali wcześniejszej całkowitej spłaty kredytu w 2016 r.,
• pozew konsumentów z listopada 2020 r. z żądaniem zwrotu nadpłaty ponad wypłacony kapitał z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z powołaniem na nieuczciwy charakter postanowień dotyczących świadczeń głównych,
• wyrok z maja 2022 r., w którym Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców żądaną kwotę z odsetkami,
• mBank wniósł odrębne powództwo o zwrot kwoty wypłaconego kapitału z odsetkami ustawowymi, twierdząc, że sporne kwestie nieważności nie mogły być rozstrzygnięte w postępowaniu z powództwa kredytobiorców.

Sprawa druga:

• pozew z grudnia 2023 r. – roszczenie konsumentów: stwierdzenie nieuczciwości części warunków, nieważności umowy oraz zwrot 362 801,12 PLN z odsetkami ustawowymi,
• stanowisko banku w tej sprawie: oddalenie powództwa (z uwagi na ważność umowy) i powództwo wzajemne o 360 000,03 PLN tytułem zwrotu kwoty udzielonego kredytu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

TSUE wypowiedział się pod kątem polskiej praktyki procesowej i realiów sporów tzw. „dwutorowych”.

Treść rozstrzygnięcia TSUE

Po pierwsze, Trybunał uznał, że z dyrektywy 93/13 wynika zakaz takiej praktyki sądowej, w której – po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych – bank mógłby żądać od konsumenta zwrotu pełnej, „nominalnej” kwoty kredytu bez uwzględnienia tego, co kredytobiorca już spłacił . Taki model rozliczeń zniechęcałby do korzystania z ochrony przewidzianej w prawie UE i naruszałby jego cel – wysoki poziom ochrony konsumenta.

Po drugie, TSUE zakwestionował wynikający z polskiego prawa automatyzm w nadawaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokom zasądzającym roszczenie na rzecz Banku, gdy konsument uzna to roszczenie. Jeśli prawo krajowe nie gwarantuje narzędzi, aby uchronić konsumenta przed szczególnie dotkliwymi skutkami, toTrybunał przypomina o obowiązku takiej wykładni prawa krajowego, która zapewnia skuteczność dyrektywy 93/13.

Kontekst polskiej praktyki

W realiach polskich sporów frankowych występują równolegle dwie ścieżki: powództwo konsumenta o stwierdzenie nieważności umowy i powództwo Banku o zwrot kapitału. Sądy w praktyce najczęściej zawieszają postępowanie wszczęte z powództwa Banku o zwrot wypłaconego kapitału do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa frankowicza o ustalenie nieważności umowy kredytu. Ma to zapobiec rozstrzyganiu kwestii finansowych na niekorzyść konsumenta, dotyczących zwrotu przez kredytobiorcę poniesionych przez Bank kosztów procesu, w szczególności opłaty sądowej od pozwu, zanim zostanie rozstrzygnięta sama ważność umowy.

Podsumowanie

Wyrok C-396/24 jest korzystny dla frankowiczów: porządkuje zasady rozliczeń po stwierdzeniu przez sąd nieważności umowy kredytu, hamuje automatyczną egzekucję i wzmacnia linię, by o zwrocie kapitału (w tym również o zwrocie kosztów procesu na rzecz banku) orzekać po definitywnym przesądzeniu nieważności umowy. Omawiany wyrok TSUE podkreśla prymat realnej ochrony konsumenta i potrzebę spójnego, całościowego rozliczenia dopiero po definitywnym przesądzeniu nieważności umowy kredytu.

Zawieszanie „kapitałowych” powództw banków do czasu prawomocnego finału sprawy o nieważność z powództwa konsumenta zyskuje dodatkowe, unijne uzasadnienie.

Zapraszam do Kancelarii w celu bezpłatnej analizy umowy kredytu
www.beata-stryjewska.pl