Aneks nie ratuje nieważnej umowy kredytu frankowego

W wyroku z 14 marca 2025 r. dotyczącym kredytu frankowego (sygn. II CSKP 165/23) Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii skuteczności aneksu zmieniającego warunki spłaty kredytu, zawartego już po rozpoczęciu przez kredytobiorców działalności gospodarczej. Kluczowym zagadnieniem było, czy podpisanie aneksu przez osoby, które pierwotnie były konsumentami, ale później stały się przedsiębiorcami, może sanować abuzywne klauzule zawarte w pierwotnej umowie.

Tło sprawy

Sprawa dotyczyła małżeństwa, które w 2008 roku zawarło z bankiem umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF). Początkowo kredyt miał charakter konsumencki – został zaciągnięty na zakup mieszkania dla syna. Z czasem jednak nieruchomość została zaadaptowana na biuro rachunkowe, a kredytobiorcy zaczęli rozliczać raty jako koszt działalności.

W 2012 roku strony podpisały aneks, który umożliwiał bezpośrednią spłatę kredytu w walucie obcej. Bank twierdził, że ten aneks stanowił świadome potwierdzenie warunków umowy przez osoby, które w chwili podpisania nie były już konsumentami – co jego zdaniem wykluczało możliwość powoływania się na abuzywność wcześniejszych klauzul.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku, wskazując jednoznacznie, że:

1. Ocena abuzywności następuje na moment zawarcia pierwotnej umowy , a nie podpisania aneksu. Skoro umowa została zawarta przez konsumentów, to ocena zgodności jej postanowień z prawem konsumenckim musi opierać się na tym właśnie stanie faktycznym.
2. Aneks nie uzdrowił nieuczciwych klauzul , ponieważ:
   • został zawarty bez świadomości kredytobiorców co do niewiążącego charakteru wcześniejszych postanowień,
   • nie poprzedzała go jasna informacja o konsekwencjach prawnych utrzymywania tych warunków w mocy.
3. Brak indywidualnych uzgodnień co do mechanizmu indeksacji i kursów – pomimo podpisania aneksu – przesądzał o utrzymaniu abuzywnego charakteru klauzul dotyczących sposobu ustalania kursów walut i indeksacji zobowiązania.
4. Wyeliminowanie nieuczciwych klauzul czyni umowę niewykonalną – z uwagi na brak możliwego do utrzymania w mocy mechanizmu rozliczeniowego, nie było podstaw do utrzymania jej w obrocie prawnym nawet z zastosowaniem przepisów dyspozytywnych (np. art. 358 § 2 k.c.).

Znaczenie wyroku

Orzeczenie potwierdza linię orzeczniczą, zgodnie z którą sąd nie może „naprawiać” nieuczciwych warunków umownych przez domniemane lub późniejsze zgody konsumentów, jeśli nie zostały oni wcześniej odpowiednio poinformowani o skutkach prawnych tych warunków.

Sąd Najwyższy wyraźnie opowiedział się przeciwko praktyce „sanowania” abuzywnych klauzul poprzez aneksowanie umów, gdy brak jest dowodu na świadomą i swobodną zgodę konsumenta, zwłaszcza w sytuacji, gdy pierwotnie został on objęty ochroną wynikającą z dyrektywy 93/13. Aneks nie może być furtką do legalizacji nieuczciwych warunków umowy.

Zapraszam do Kancelarii w celu bezpłatnej analizy umowy kredytu
www.beata-stryjewska.pl