Jak uniknąć ustalenia przychodu nieujawnionego

Czy w sytuacji, gdy źródłem pokrycia wydatku mają być przychody pochodzące z lat, za które doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, podatnik może poprzestać na uprawdopodobnieniu, że takie przychody posiadał i nie musi tych przychodów udowadniać.

Tak, w sytuacji gdy źródłem pokrycia wydatku mają być przychody (dochody) z lat, za które zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, podatnik może poprzestać na uprawdopodobnieniu (a nie na pełnym udowodnieniu) faktu posiadania tych przychodów.Reguluje to art. 25g ust. 3 ustawy o PIT (w brzmieniu aktualnym na 2026 r.):

Podatnik może udowodnić uzyskanie przychodów (dochodów) opodatkowanych lub przychodów (dochodów) nieopodatkowanych, stanowiących pokrycie wydatku. W zakresie przychodów (dochodów), o których mowa w art. 25b ust. 4 pkt 3, podatnik może je uprawdopodobnić.

Art. 25b ust. 4 pkt 3 odnosi się właśnie do przychodów/dochód, których opodatkowanie uległo przedawnieniu (zob. art. 68 § 4a Ordynacji podatkowej – decyzja nie może być doręczona po 5 latach od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy w zakresie nieujawnionych źródeł).Kluczowe wnioski z orzecznictwa (NSA, WSA):

• Ciężar dowodu co do źródła pochodzenia środków spoczywa na podatniku (art. 25g ust. 1 updof).
• Dla przychodów z okresu nieprzedawnionego → wymagane jest udowodnienie (pełny standard dowodowy).
• Dla przychodów z okresu przedawnionego → wystarczy uprawdopodobnienie (niższy standard – prawdopodobieństwo, a nie pewność).
• Uprawdopodobnienie nie oznacza jednak gołosłownych twierdzeń, „możliwości” czy „świnki-skarbonki przez 30 lat” – musi być racjonalne, logiczne, spójne i poparte pośrednimi dowodami (np. zeznania podatkowe z tamtych lat, styl życia, inne aktywa, zeznania świadków, dokumenty fragmentaryczne, logika akumulacji majątku itp.).
• NSA wielokrotnie podkreślał, że samo wskazanie „mogłem mieć” lub „oszczędzałem gotówkę od lat 90.” bez żadnych elementów wspierających → nie wystarcza nawet do uprawdopodobnienia.

Jeśli więc chcesz się powołać na stare, przedawnione przychody jako źródło obecnego dużego wydatku – tak, wystarczy uprawdopodobnienie, ale musi być ono wiarygodne i przekonujące, bo w przeciwnym razie organ (i sądy) i tak przyjmą, że mamy do czynienia z przychodem nieujawnionym i nałożą 75% podatek (zryczałtowany).

Jeżeli masz podobny problem zapraszamy do kontaltu z Naszą Kancelarią na stronie www.adwokat-malak.com

Pozdrawiam serdecznie.

Adwokat Arkadiusz Malak